Ο Μετα-εθνικισμός, το Όνειδος, ο Μίκης & Εμείς

Του Δημήτρη Γιαννακόπουλου

Το φαινόμενο του εθνικισμού υπήρξε ιστορικά η ηθική μήτρα των μοντέρνων κρατών και κοινωνιολογικά ο νομιμοποιητικός μηχανισμός της οργάνωσης και λειτουργίας τους. Γενικά θα συμφωνήσω στην τυπολογική διάκριση μεταξύ πολιτισμικού-εθνικισμού και αστικού-εθνικισμού, θα διαφωνήσω όμως ως προς τον διαχωρισμό μεταξύ Ανατολικού και Δυτικού εθνικισμού, καθώς πουθενά δεν συναντά κανείς μια καθαρή διχοτόμηση μεταξύ πολιτισμικού και αστικού. Ασφαλώς χώρες όπως είναι η Ελλάδα ή ακόμη η Γερμανία διακρίνονται περισσότερο από πολιτισμικό-εθνικισμό παρά από αστικό, ενώ χώρες όπως η Γαλλία, ο Καναδάς ή οι ΗΠΑ χαρακτηρίζονται εντονότερα από τον αστικό τύπο.

Ο πρώτος παραπέμπει σε μια μορφή κληροδοτούμενης πολιτισμικής ταυτότητας που ιδεατά ενοποιεί έναν λαό, ενώ ο δεύτερος αντανακλά την συνειδητή επιλογή ατόμων να κοινωνικοποιούνται σεβόμενοι και υποστηρίζοντας μια συγκεκριμένη πολιτική κοινότητα. Με άλλα λόγια στην συγκρότηση ταυτοτήτων στην πρώτη περίπτωση (πολιτισμικός-εθνικισμός) κυριαρχεί περισσότερο το συναίσθημα, ενώ στη δεύτερη περίπτωση μια μορφή ρασιοναλισμού συνδεδεμένη με την πολιτική συμμετοχή και την θεσμική διάρθρωση του κράτους.

Αυτά γενικά, για να πάρετε μια ιδέα πώς γίνεται αντιληπτό το συμφέρον σε μια κοινωνία σε συνδυασμό με την αναφερόμενη εθνική ταυτότητα των ατόμων, στο βαθμό που παραγνωρίζεται (veil of ignorance) η ταξική συγκρότηση του κοινωνικού εαυτού.

Περισσότερα