Ευρωζώνη: Οικονομικός παράδεισος ή νομισματική κόλαση;

Του Καλλίνικου Κ. Νικολακόπουλου*

Οι ‘αγορές’ θεώρησαν ότι η πρώτη δεκαετία λειτουργίας της ευρωζώνης ήταν γενικά επιτυχής και ότι η κυκλοφορία κοινού νομίσματος πραγματοποιήθηκε χωρίς προβλήματα και η ΕΚΤ ανταποκρίθηκε θετικά στον παράδοξο-στρεβλό ρόλο που επωμίσθηκε να διεκπεραιώσει. Στο εσωτερικό της ευρωζώνης υπήρξαν έντονη οικονομική ανάπτυξη και αυξανόμενη απασχόληση, βασιζόμενες και τροφοδοτούμενες όμως από έντονα αυξανόμενα σωρευτικά χρέη.

Περισσότερα

Το έτος της αποκάλυψης

Γράφει ο Βασίλης Βιλιάρδος

Όταν ο κόσμος αρχίσει να αγριεύει, θα συμβεί τόσο γρήγορα και με τόσο απίστευτο μένος που θα σβήσουν τα πάντα τριγύρω και θα τιμωρηθούν παραδειγματικά οι υπεύθυνοι ενώ θεωρείται πως το 2018 θα είναι το πλέον κρίσιμο τόσο για την Ελλάδα, όσο και για τον υπόλοιπο πλανήτη.

Περισσότερα

Οι κίνδυνοι της ποσοτικής χαλάρωσης

Γράφει o Ιωάννης Π. Χουντής

Πολλά έχουν λεχθεί και ακόμη περισσότερα πρόκειται να διατυπωθούν σχετικά με το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης (Quantitative Easing), που προωθεί η Ευρωπαική Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) με πρωτοβουλία του κεντρικού τραπεζίτη, Μάριο Ντράγκι. Ας ξεκινήσουμε από τα δύο βασικά δεδομένα για την κριτική του επί τάπητος σχεδίου: πρώτον, η Ευρωζώνη βρίσκεται σε κατάσταση αποπληθωρισμού (deflation) ως αποτέλεσμα των πολιτικών λιτότητος ενώ παράλληλα δεν υφίσταται μία προχωρημένη κατάσταση πολιτικής ένωσης των κρατών-μελών του κοινού νομίσματος, όπως για παράδειγμα στις ομοσπονδιακές Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ή στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Πριν προχωρήσουμε, θα πρέπει να ορίσουμε τι είναι η ποσοτική χαλάρωση: αποτελεί ενός είδους νομισματικής πολιτικής, που χρησιμοποιείται από μία κεντρική τράπεζα, εν προκειμένω την ΕΚΤ, για να ρευστοποιήσει την αγορά, όταν έχουν αποτύχει οι υπόλοιπες μονεταριστικές πολιτικές. Σε αντίθεση με την κοινή πίστη η ΠΧ δεν αποτελεί κόψιμο χρήματος, όπως έπραξε η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ παρά αγορά συγκεκριμένων κεφαλαίων από εμπορικές τράπεζες (συχνά δε κρατικών ομολόγων) και άλλα ιδιωτικά ιδρύματα με σκοπό να αυξήσει την αξία αυτών από κοινού με την εισαγωγή ρευστότητος στην αγορά και την πραγματική οικονομία. Ουσιαστική διαφορά με τις μέχρι τώρα πρακτικές της ΕΚΤ είναι πως δεν θα αγοράζονται απλώς βραχυπρόθεσμα κρατικά ομόλογα με σκοπό να διατηρηθούν σε συγκεκριμένο ποσοστό τα τραπεζικά επιτόκια αλλά θα επενδύεται χρήμα. Ας θυμηθούμε, εν τούτοις σε αυτό το σημείο, πως το ευρώ ήδη βρίσκεται σε ασθενή σύγκριση με το δολάριο αλλά και άλλα νομίσματα και έχει χάσει αρκετά την αξία του χωρίς την παρουσία πληθωρισμού.

Περισσότερα

Πρέπει να σπάσουμε τα δεσμά του ευρώ το ταχύτερο δυνατό

Γράφει ο Δημήτρης Καζάκης

1. H ευρωζώνη και η επιχείρηση διάσωσης των συστημικών τραπεζών οδήγησαν την Ελλάδα στην χειρότερη ύφεση που υπέστη ποτέ στην οικονομία της. Μια ύφεση που σχεδόν είναι όσο βαθιά ήταν και η Μεγάλη Ύφεση των ΗΠΑ στο μεσοπόλεμο, αλλά ακόμη πιο παρατεταμένη.

2. Ποτέ άλλοτε η ελληνική οικονομία και κοινωνία δεν υπέστη τέτοια εσωτερική υποτίμηση με αποτέλεσμα την διάλυση της οικονομικής βάσης και την μαζική εξαθλίωση. Η Ελλάδα της ευρωζώνης και του μηχανισμού στήριξης έχει υποβαθμιστεί ήδη στο επίπεδο του “τρίτου κόσμου”.

3. Ακόμη και πριν από την κρίση, η Ελλάδα ήταν και παρέμενε ουραγός της ευρωζώνης. Το 2008 μόνο το ένα τρίτο των νοικοκυριών είχε πρόσβαση στο ίντερνετ, το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη. Τα επίπεδα της ανεργίας των νέων και το δημόσιο χρέος ήταν ήδη μεταξύ των υψηλότερων της ηπείρου. Από τότε, το χάσμα ανάμεσα στην Ελλάδα και την υπόλοιπη ζώνη του ευρώ έχει γιγαντωθεί. Η ανεργία έχει υπετριπλασιαστεί και ανέρχεται επίσημα σε 26%, ενώ τα τρία τέταρτα των ανέργων είναι εκτός εργασίας για 12 μήνες ή και περισσότερο. Πάνω από το ένα τρίτο των Ελλήνων θεωρούνται ότι βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας, περισσότερο από κάθε άλλο μέλος της ευρωζώνης.

Περισσότερα

Ευρώ ή Δραχμή; Υποδούλωση ή Ελευθερία;

Γράφει ο Δημήτρης Καζάκης, οικονομολόγος – αναλυτής

Δ. ΚαζάκηςΑκόμη και σήμερα υπάρχουν ορισμένοι που επιμένουν ότι το δίλλημα Ευρώ ή Δραχμή, όπως έχει πολιτογραφηθεί στην κοινή διάλεκτο το αληθινό δίλλημα κοινό νόμισμα, ή εθνικό κρατικό νόμισμα, είναι ένα ψευδοδίλλημα και τέλος πάντων δεν είναι το κυρίαρχο ζήτημα. Αυτό μπορεί να το ισχυρίζεται μόνο όποιος είτε διακρίνεται για την άγνοιά του, είτε για την σκοπιμότητά του στην εξυπηρέτηση αλλότριων συμφερόντων. Κι ενώ η άγνοια δεν αποτελεί επιχείρημα και συγχωρείται, η σκοπιμότητα όχι.

Είναι αδιανόητο να χρειάζεται να λέμε και να ξαναλέμε τα αυτονόητα, αλλά αγαπητές κυρίες και κύριοι από την πρώτη στιγμή που το νόμισμα χρησιμοποιήθηκε ως βασικό συναλλακτικό μέσο αποτέλεσε την καρδιά του οικονομικού προβλήματος. Ο Αριστοτέλης διέκρινε δύο είδη οικονομίας: την «κατά φύσιν κτητική», που καλύπτει τις λογικές ανάγκες του ανθρώπου μέσα από την παραγωγή, τόσο σε επίπεδο οικογένειας όσο και σε επίπεδο πόλης και τη «χρηματιστική», που εξυπηρετεί αλόγιστες επιθυμίες πλουτισμού, άρα είναι «παρά φύσιν».

Περισσότερα

Η Κύπρος θυσία στο ευρώ του Σαμαρά

Γράφει ο Παναγιώτης Αποστόλου, οικονομολόγος

Παναγιώτης ΑποστόλουΟ πολιτικός σαλταδόρος που ηγείται της τρικομματικής-μνημονιακής-προδοτικής κυβερνήσεως, Αντώνης Σαμαράς, από άκρως αντιμνημονιακός, όπως διατυπώθηκε αυτή η στάση μέσω των «διαλέξεών του» στα Ζάππειο I, II και III, μετατράπηκε στον μεγαλύτερο υπερασπιστή των μνημονίων, της νεοφιλελεύθερης Μερκελικής πολιτικής, δηλαδή της πολιτικής σαδιστικού βασανισμού της Ελληνικής κοινωνίας και της πατρίδας. Πρόλαβε όμως, να γίνει Πρωθυπουργός, μέσω των ανεκπλήρωτων προεκλογικών εξαγγελιών του, ακολουθώντας έτσι, όλους τους προκατόχους του, πολιτικούς αγύρτες και απατεώνες οι οποίοι με ασύστολα ψεύδη υφάρπαζαν την ψήφο των Ελλήνων ψηφοφόρων.

Αυτός, λοιπόν, ο ολίγιστος Πρωθυπουργός της πατρίδας μας, μετά και τη νέα υποταγή στα κελεύσματα των τεχνοκρατών της τρόικας, τους απεσταλμένους της νεοναζί Μέρκελ (χαράτσι ακινήτων, ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών, απολύσεις στο δημόσιο), θεώρησε πως έπρεπε τη δουλική του υποταγή να τη διατυπώσει μέσω διαγγέλματος προς τον Ελληνικό λαό. Διαπίστωσε, λοιπόν, μεταξύ των άλλων ο σημερινός πολιτικός ολετήρας της πατρίδας μας: «Δεν ξεπεράσαμε την κρίση, αλλά αρχίζει να φαίνεται φως στην άκρη του τούνελ… Πριν από ένα χρόνο πολλοί προέβλεπαν την καταστροφή του ευρώ και προεξοφλούσαν την έξοδο της Ελλάδας από το ευρώ. Όμως, η Ελλάδα παραμένει στο ευρώ και η κατάστασή της σταθεροποιείται…».

Περισσότερα

Δημιουργούν έρημο και την αποκαλούν ειρήνη…

Γράφει ο Δημήτρης Καζάκης, οικονομολόγος – αναλυτής

Δ. ΚαζάκηςΔεν μας έφταναν τα βάσανά μας, έχουμε και όλους τους επίδοξους αντιμνημονιακούς να μας πρίζουν με το λάθος του ΔΝΤ. Μέχρι και ο κ. Στουρνάρας με τ’ όνομα, ξέρετε αυτόν που όλοι οι διαλεχτοί διανοούμενοι των σαλονιών μόδας νομίζουν ως μέγα οικονομολόγο, απαίτησε σχετική δήλωση από την ΕΕ. Τελικά είτε παίζει κανείς το γνωστό χαρτοπαίγνιο ο «παπάς», είτε μιλά για τον δημοσιονομικό πολλαπλασιαστή, είναι το ίδιο πράγμα. Εδώ δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής, εκεί δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής, που πήγε ο δημοσιονομικός πολλαπλασιαστής; Όποιος δεν θέλει να καταλάβει τι συμβαίνει και σε τι κατάσταση έχει οδηγηθεί η χώρα και η ελληνική κοινωνία, δεν έχει παρά να φλυαρεί περί δημοσιονομικού πολλαπλασιαστή. Κατά τα άλλα μια από τα ίδια.

Εδώ έφτασε το έτερον ήμισυ του κ. Στουρνάρα – για να μην παρεξηγηθώ, έτερον ήμισυ ως προς το απύθμενο βάθος της οικονομικής του μόρφωσης – ο λεγόμενος αντιμνημονιακός κ. Βαρουφάκης ανεφώνισε τρις: Αποθανέτω η ψυχή μου μετά των αλλοφύλων, τώρα που το ΔΝΤ βρήκε το λάθος και μπήκε στον σωστό δρόμο! Κατά τ’ άλλα ο κ. Βαρουφάκης, με το γνωστό από την εποχή της πλατείας Συντάγματος πολύ ταιριαστό υποκοριστικό, μας διαβεβαιώνει ότι πάμε καλύτερα γιατί, λέει, ο προϋπολογισμός παρουσιάζει πρωτογενές ισοζύγιο και έτσι, λέει, το κράτος μαθαίνει να δαπανά εξ ιδίων πόρων χωρίς να δανείζεται. Βέβαια δανείζεται για να ξεχρεώνει τα παλιότερα χρέη του, αλλά αυτό δεν συνιστά πρόβλημα, αρκεί να πετυχαίνει ευνοϊκούς όρους δανεισμού. Τάδε έφη ο κ. Βαρουφάκης στον κ. Παπαδάκη και μας άφησε σύξιλους. Το μόνο που μένει είναι να πειστεί η «Ευρώπη» να λασκάρει τα δεσμά, για να πεθαίνουμε πιο λάσκα ρε παιδιά και να μας δανείζει με ευνοϊκότερους όρους. Τι καλύτερο;

Περισσότερα

Το Βρομόλογο της Ευρώπης

Γράφει ο Δημήτρης Καζάκης, οικονομολόγος – αναλυτής

Οι ηγέτες του G20 και κυρίως οι ΗΠΑ πιέζουν φορτικά τους ηγέτες της Ευρώπης και κυρίως την Μέρκελ να ενωθούν για να ξεπεράσουν την κρίση του χρέους της, υιοθετώντας έναν οδικό χάρτη για τη στενότερη ολοκλήρωση να μειώσουν το κόστος δανεισμού και να αποτραπεί η περαιτέρω ζημιά στην παγκόσμια οικονομία.

Με την Ισπανία να ετοιμάζει την επίσημη αίτηση μέσα σε λίγες μέρες για την παροχή έως και 100 δισ. ευρώ για τις υπό χρεοκοπία τράπεζές της, με κόστος δανεισμού να χτυπά νέα ιστορικά ρεκόρ τόσο για την Ισπανία, όσο και για την Ιταλία, στη σύνοδο κορυφής των G20 στο Μεξικό οι ηγέτες δεσμεύτηκαν να λάβουν «όλα τα αναγκαία μέτρα πολιτικής» για την υπεράσπιση της νομισματικής ένωσης και του κοινού νομίσματος.

Περισσότερα

Συνθηκολογημένοι Κεϋνσιανοί (μέρος Β’)

Γράφει ο Γιάννης Βαρουφάκης,
Καθηγητής Οικονομικών – Πανεπιστήμιο Αθηνών

Η Ισχύς της Προφητείας

Η ομορφιά της αρχαίας μυθολογίας οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό, στον τρόπο με τον οποίο οι προφητείες αποκτούν εξουσία επί των ανθρώπων. Για παράδειγμα, αν ο Βασιλιάς της Θήβας δεν είχε πιστέψει την προφητεία ότι ο αγέννητος ακόμα γιος του κάποια στιγμή θα τον σκότωνε, ο Οιδίποδας ούτε Οιδίποδας θα λεγόταν ούτε και θα σκότωνε τον πατέρα του πάνω σε έναν καυγά σε μια διασταύρωση, όπου βέβαια δεν τον αναγνώρισε ως πατέρα του εξ αιτίας της… προφητείας. Η προφητεία, την ώρα που γίνεται πιστευτή, αλλάζει τον κόσμο και «γεννά» τα γεγονότα που προφητεύει.

Το ίδιο συμβαίνει, ισχυρίζεται ο Keynes, σε μια οικονομία, ιδίως στον Καιρό της Κρίσης: Αν οι περισσότεροι επιχειρηματίες πιστέψουν ότι τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα (η ζήτηση θα προκύψει) τότε τα πράγματα θα βελτιωθούν (καθώς η αισιοδοξία τους θα φέρει τις επενδύσεις που θα αναζωογονήσουν την οικονομική δραστηριότητα) επιβεβαιώνοντας τις αισιόδοξες προβλέψεις τους.

Περισσότερα

Τέλος χρόνου και τέλος στα παραμύθια των επιτηδείων…

Του Δημήτρη Γιαννακόπουλου

Σύμφωνα με απόλυτα εξακριβωμένες πληροφορίες και για πρώτη φορά συστηματικά ο υπουργός οικονομικών και οι συνεργάτες του προσπάθησαν χθες στην επικοινωνία που είχαν με την τρόικα να κερδίσουν χρόνο για να μην οδηγηθούμε σε στάση πληρωμών, καθώς το κρατικό ταμείο σε τρεις εβδομάδες θα είναι απολύτως άδειο. Έδωσαν πραγματική μάχη για να εξηγήσουν ότι η κοινωνία δεν αντέχει άλλα μέτρα και εξήγησαν αναρμοδίως ότι αυτά που τους ζητούν θα έχουν ως συνέπεια την άμεση πτώση της κυβέρνησης, άρα και την κατάρρευση της προσπάθειας της τρόικας. Τέλος έγινε μια μάλλον δειλή απόπειρα να συναρτηθεί η επικοινωνιακή αδυναμία της κυβέρνησης ως προς την επιβολή νέων εξοντωτικών μέτρων με την αναποφασιστικότητα της Ευρωζώνης να προωθήσει ταχύτερα τα συμπεφωνημένα στο τελευταίο «πακέτο διάσωσης». Αυτό εξόργισε ακόμη περισσότερο τα μέλη της τρόικας, τα οποία λένε ότι ο κ. Βενιζέλος ομιλεί μια διαφορετική γλώσσα από αυτούς και ότι δύσκολα μπορούν να συνεννοηθούν μαζί του. Μάλιστα έχει δημιουργηθεί κλίμα εναντίον του στα κέντρα των αποφάσεων και ξεκίνησε μια καμπάνια προς τους δημοσιογράφους των διεθνών ΜΜΕ, ώστε ο τελευταίος να θεωρηθεί απειλή για την προώθηση της συμφωνίας που δήθεν θα έδινε χρόνο στην Ελλάδα για δημοσιονομική ανάταξη και θα προστάτευε τη ζώνη του ευρώ από την πίεση της χρηματαγοράς.

Όλα τώρα δείχνουν ότι τα πράγματα οδηγούνται επιτηδείως σε αδιέξοδο με την ευθύνη να μετακυλύεται από την τρόικα στη κυβέρνηση και μάλιστα με ιδιαίτερη έμφαση στον αρνητικό ρόλο – όπως υποστηρίζουν – του νέου υπουργού οικονομικών. Αυτά είναι τα νέα.

Περισσότερα

Ο πιο αγανακτισμένος Έλληνας…

Του Δημήτρη Γιαννακόπουλου

Η δική μου αγανάκτηση ως προς την συμπεριφορά πολιτικού συστήματος και λαού οδήγησε στην αποχή από το διαδίκτυο. Πρέπει όμως και η αποχή να έχει την αποχή της εκεί όπου ξεπροβάλλει η υπέρτατη αγανάκτηση. Η τελευταία δεν είναι άλλη από αυτή που εκδήλωσε ο πρωθυπουργός Γ. Παπανδρέου μέσω της υπερβατικής και αντιφατικής από πολλές απόψεις επιστολής, που έστειλε στον πρόεδρο του Eurogroup Ζαν Κλοντ Γιούνκερ και πρόβαλε ιδιαιτέρως για εσωτερικούς επικοινωνιακούς λόγους, ασφαλώς. «Εάν η Ευρώπη δεν λάβει τις σωστές, συλλογικές και ισχυρές αποφάσεις τώρα, κινδυνεύουμε από νέες και ίσως παγκόσμιες αναταράξεις στις αγορές εξαιτίας της διάδοσης των αμφιβολιών για την ικανότητά μας να προστατεύσουμε το κοινό μας νόμισμα», επισημαίνει αγωνιωδώς ο πρωθυπουργός, ο οποίος ως ατζέντης των αγορών, θεωρεί επικίνδυνη την συμμετοχή ιδιωτών στην μείωση του ελληνικού χρέους, προκρίνοντας εμμέσως ως λύση το κόστος «διάσωσης» της Ελλάδας να το επωμισθούν οι Γερμανοί φορολογούμενοι άμεσα και έμμεσα, με την υποτίμηση του ευρώ και την σημαντική αύξηση του επιτοκίου δανεισμού στην Γερμανία.

Περισσότερα