Ουάου καταστάσεις, δίχως πλέον ουάου εργαζόμενους και πολίτες…

Γράφει ο Δημήτρης Α. Γιαννακόπουλος

Δ. ΓιαννακόπουλοςΌταν από την οικονομία της αγοράς (οικονομικός φιλελευθερισμός) περνάς στην κοινωνία της αγοράς (νεοφιλελευθερισμός), μια ήδη διαταραγμένη, κατακερματισμένη ζωή μετατρέπεται σε καθημερινή διαστροφή, βασισμένη σε μια εικονική πραγματικότητα. Στον νεοφιλελευθερισμό η εργασία παύει να είναι ένα ιδιαίτερο εμπόρευμα (οικονομικός φιλελευθερισμός) αυξημένης προστασίας και μετατρέπεται σε χύμα εμπόρευμα ο ίδιος ο εργαζόμενος. Και τα εμπορεύματα, αγαπητέ αναγνώστη, δεν έχουν δίκιο ή άδικο, ούτε ηθική τιμή, αλλά αποκλειστικά κάποια οικονομική τιμή.

Εδώ, ο εργαζόμενος δεν έχει πλέον την παραμικρή ισχύ, εξουσία (power) και στην ουσία της παραγωγικής διαδικασίας παύει να εμφανίζεται και να γίνεται αποδεκτός ως παράγοντας παραγωγής κέρδους. Τώρα ως παράγοντας εμφανίζεται παραμορφωτικά, αποκλειστικά το κεφαλαιοκρατικό περιβάλλον, το όποιο περιβάλλον, ως μια ευαίσθητη, σοφή και λειτουργική, αν και απολύτως μυθική και αόριστη προσωπικότητα που αναγνωρίζει «power» αποκλειστικά στον και για τον εαυτό της, ο οποίος εκπροσωπείται από κάποιο διευθυντήριο. [Δοκίμασε ως εργαζόμενος, ακόμη και ως διευθυντής να άρθρωσης με αυθεντικό τρόπο «power»… αν θέλεις να απολυθείς, ή να εξαναγκαστείς σε παραίτηση. Αν είσαι πράγματι ισχυρός, η επιχείρηση θα εξαγοράσει την παραίτηση σου! Τώρα εξαγοράζει παραιτήσεις και το κράτος! Ουάου, ιδού ο νεοφιλελευθερισμός, που διδάσκει τα παιδιά τα αντίθετα από αυτά που (δια)πράττει, σαν τις ηγεσίες κάποιων εκκλησιών]. Εδώ πλέον η κοινωνικοοικονομική δομή αποκτά θεϊκά χαρακτηριστικά και ως τέτοια αναγνωρίζει μόνον την πίστη, την θυσία, το λειτουργικό του εκκλησιάσματος της αγοράς και την καρτερία, με την έννοια της άνευ όρων υποταγής των εργαζομένων. Η εργασία από δικαίωμα μετατρέπεται σε προνόμιο και στη συνέχεια μυθοποιείται κοινωνικά, ενώ απαξιώνεται οικονομικά… φυσιολογικά!

Ο νεοφιλελευθερισμός, λοιπόν, είναι ο απόλυτος απανθρωπισμός. Είναι το καθεστώς όπου η έννοια της αλλοτρίωσης του Μαρξ, εμφανίζεται πολύ αδύναμη για να ορίσει την πραγματικότητα των νεοφιλελεύθερων κοινωνιών. Ο Μαρξ, αν ζούσε σήμερα, θα ξεκινούσε από την αρχή τη «γενική του θεωρία». Αυτό που βιώνουμε δεν έχει σχέση με τον «καταραμένο» – για εμάς τους αριστερούς – οικονομικό φιλελευθερισμό του περασμένου αιώνα. Πρόκειται για την άρνησή του, πρόκειται για την κατάργηση του φιλελευθερισμού στην πράξη. Πρόκειται, ας πούμε παραστατικά, για μια σταλινικού ή ναζιστικού χαρακτήρα ολοκλήρωση της αγοράς, όπου ο εργαζόμενος από γρανάζι της παραγωγής μετατρέπεται σε λιπαντικό μέσο αυτής και ρευστοποιείται ως προσωπικότητα.

Είμαι εργαζόμενος και δεν έχει σημασία, παρότι η ιδιωτική επιχείρηση με κολακεύει διαρκώς ως άτομο: «Εσύ είσαι η επιχείρηση», μου λέει, και εγώ καμαρώνω ο ηλίθιος! Τα κατάφερα, είμαι επιτυχημένος, είμαι με τους νικητές και όχι με τους ηττημένους! Εγώ, ξεπέρασα την ανθρώπινη φύση μου, που με ταλαιπωρούσε με οπισθοδρομικές ανάγκες, είμαι πλέον πολύτιμος, μια ολόκληρη επιχείρηση με ανθρώπινα μέλη (χέρια, πόδια και τα υπόλοιπα)! Και ως Εαυτός-επιχείρηση συναλλάσσομαι με τον κόσμο των επιχειρήσεων, εντασσόμενος, δηλαδή παραδιδόμενος, σε μια μεγαλύτερη επιχειρηματική δομή. Αυτή ξέρει το καλό μου! Δεν θα κλείσει ποτέ, μια και είναι έξυπνη μπίζνα, αλλά κι αν πτωχεύσει δεν θα φταίει αυτή, θα φταίει το κράτος που δεν ολοκληρώθηκε ως αγορά και διατηρεί ακόμη κάποιους δημοσίους υπαλλήλους!!! Άρα, εγώ, ο άνεργος πλέον, ξέρω ποιος είναι ο εχθρός μου: το κράτος των δημοσίων υπαλλήλων, που επιμένουν, τα καθάρματα, να διεκδικούν δικαιώματα! Αυτοί οι οπισθοδρομικοί φταίνε που έμεινε άνεργος ο Εαυτός-επιχείρησή μου!

Κάτι ανάλογο, ωστόσο λέει και το κράτος-επιχείρηση του νεοφιλελευθερισμού στον εργαζόμενο-πολίτη: «Εσύ είσαι το κράτος»! Ένα κράτος δίχως πολίτη (δημοκρατικά δικαιώματα), μια επιχείρηση δίχως εργαζόμενο (δικαιώματα). Ένας κόσμος «επιχειρηματιών», αποκλειστικά «επιχειρηματιών», όπου εξαφανίζεται καί ο εργαζόμενος καί ο πολίτης – ως ουσίες, οντολογίες, παράγοντες ισχύος. Άρα, δεν έχει νόημα ο άνεργος, ούτε δημοκρατική ουσία ο πολίτης. Σε πολύ λίγο δεν θα έχει, φίλε μου! Και εσύ μου μιλάς για επανάσταση α λα Λένιν και ο άλλος μιλά για εθνικοσοσιαλισμό και τα ρέστα! Είστε μακριά νυχτωμένοι και με το συμπάθιο! Διάβασα τις προάλλες ένα καινούργιο βιβλίο γυμνασίου για τους μαθητές στη Σουηδία και κατάλαβα μέσα σε μια παράγραφο, όσα δεν θα καταλάβει κάποιος διαβάζοντας όλα τα έντυπα της αριστεράς! Η επιχειρηματικότητα οριζόταν έξω από το πλαίσιο της οικονομίας, δίχως όρους της αγοράς, αλλά ταυτιζόταν πρόστυχα και πονηρά με την κοινωνικότητα. Αυτό είναι το τέλος όχι της έννοιας της ισότητας, αλλά το τέλος της ελευθερίας ως δικαίωμα. Ζούμε το τέλος του φιλελευθερισμού και όχι το τέλος του οποιουδήποτε σοσιαλισμού! Ο νεοφιλελευθερισμός υπονομεύει δραματικά τον φιλελευθερισμό και όχι τον σοσιαλισμό. Με τον δεύτερο «καθάρισε» τον περασμένο αιώνα, τώρα δολοφονεί τον φιλελευθερισμό, που, στην ουσία – οντολογικά – φοβόταν πάντα περισσότερο, η κάθε ολοκληρωτικού χαρακτήρα ηγεμονία. Και η παγκοσμιοποίηση του νεοφιλελευθερισμού είναι πράγματι το αυταρχικότερο και πιο απάνθρωπο καθεστώς ολοκληρωτισμού, δίχως αμφιβολία.

Αυτό έμαθα από τον χώρο των επιχειρήσεων και όχι από τον χορό μου με τις επιστήμες της πολιτικής, της εθνικής οικονομίας, των διεθνών πολιτικών, και της διοίκησης (ηγεσίας). Και αυτό δεν αφορά μόνον στην Ελλάδα, αφορά σε όλες σχεδόν τις αναπτυγμένες χώρες, τις οποίες θα μπορούσαμε να ορίσουμε ως κοινωνίες της αγοράς. Αφορά ακόμη και σε χώρες όπως η Γερμανία, όπου για πολλούς και σύνθετους λόγους η ζωή σημαντικού μέρους του πληθυσμού δεν κανονίζεται αυτόματα από την αγορά. Εκεί υπάρχουν αντιστάσεις, αλλά μάλλον στο κάτω και στο άνω άκρο της αγοράς (σε αυτούς που δεν αγωνίζονται για την καριέρα τους και σε εκείνους που δεν ζουν (δεν νομιμοποιούν κοινωνικοπολιτικά την καθημερινότητά τους) για να δουλεύουν ή/και να ψωνίζουν. Το ίδιο παρατηρώ να συμβαίνει στην Σουηδία, μόνον που εδώ ο νεοφιλελευθερισμός έχει διαβρώσει σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό ανθρώπους κάτω των πενήντα: τους έχει τρελάνει, τους έχει κάνει νευρωτικούς και δραματικά αντιπαραγωγικούς, με την έννοια της έλλειψης δημιουργικότητας, με την έννοια της παρέμβασης στις δομές και όχι ασφαλώς με εκείνη της παρέμβασης για την δημιουργία προπαγανδιστικής εντύπωσης.

Αυτά τα χάλια παρατηρούσα και στην Ελλάδα με ορόσημο το 1990. Έβλεπες, πλησιάζοντας το 2000, να επικρατεί μια απολύτως χαζοχαρούμενη κουλτούρα στις επιχειρήσεις του ευρύτερου τομέα των υπηρεσιών. Ξετρελαμένα «κορίτσια» και «αγόρια» (στα τριάντα τους ή ακόμη και στα σαράντα τους), που ζούσαν τον μύθο τους στην αγορά, μιμούμενα χολιγουντιανές συμπεριφορές και διαμορφώνοντας αποκρουστικές, αντικοινωνικές στάσεις αγοραίου εγωτισμού. Μόστρα, πόζα, lifestyle και κούνημα, αλλά από ουσία μηδέν! «Ουάου, ουάου… ουάου»! Ήταν – και είναι – η γενιά του ουάου, η γενιά μιας κραυγής, αντί της ανθρώπινης φωνής και του λόγου, η άναρθρη γενιά του κουτσομπολιού και της περιπτωσιολογίας. Η πρώτη ουσιαστικά γενιά του νεοφιλελευθερισμού. Η γενιά που είχε – και έχει – χάσει την επαφή με τις αισθήσεις της, βιώνοντας την καθημερινότητά της με την εικονική προέκταση των αισθήσεών της και με τις αγοραίες παραισθήσεις της.

Η κατάσταση αυτή επιδεινώθηκε δραματικά τα επόμενα χρόνια, μέχρι την στιγμή της κατάρρευσης του κράτους και του μύθου της αγοράς στην Ελλάδα: την έναρξη της διαδικασίας πτώχευσης και φτωχοποίησης με εσωτερική υποτίμηση – με το ξεφούσκωμα δηλαδή της αγοράς, που εξαιτίας του νεοφιλελεύθερου μοντέλου κατέληγε (συνεπαγόταν) το «ξεφούσκωμα» της ίδιας της κοινωνίας, με τραυματικές επιδράσεις στο υπερφίαλο Εγώ των «παιδιών»-στελεχών της αγοράς, πολλά εκ των οποίων σήμερα βρίσκονται εκτός αγοράς, ή ανήμπορα να υπηρετήσουν τον χολιγουντιανικό τους μύθο εντός αυτής – της διαρκώς υποβαθμιζόμενης ελληνικής αγοράς. Θυμάμαι την αίσθηση που απεκόμιζα μετά από συνεργασίες μου, ως σύμβουλος στρατηγικού σχεδιασμού και επικοινωνίας, με τα ανώριμα αυτά «παιδιά» του «Ουάου- νεοφιλελευθερισμού» που είχαν τοποθετηθεί μαζικά στην ηγεσία μεγάλων και «υπερ-μοντέρνων» ελληνικών επιχειρήσεων. Επέστρεφα σπίτι «άδειος»!

Κάποτε «έπιασα» έναν θεσσαλονικιό, σημαντικό επιχειρηματία, με μια επιχείρηση «κόσμημα» από το 1992 έως το 2008-10, στα νεόδμητα, «φανταχτερά», κεντρικά του γραφεία στο Μαρούσι και του είπα: «Να με συγχωρείς, αλλά δεν κάνατε καλά που εκκαθαρίσατε την παλαιά γενιά, κάνοντας γενικούς διευθυντές και διευθυντές τριαντάρηδες. Έπρεπε να φτιάξετε ένα μίγμα παλαιών-νέων και να περάσετε τους τριαντάρηδες πιο αργά στη ηγεσία, έτσι ώστε να προλάβουν να ωριμάσουν διοικητικά προηγουμένως. Είναι εκπαιδευμένα παιδιά, αλλά νομίζω πως απλώς κάνουν ότι καταλαβαίνουν τί τους λες, ενώ στην πραγματικότητα καταλαβαίνουν ελάχιστα και είναι ικανοί να πράξουν ακόμη πιο λίγα. Είναι πολύ «ουάου»! Σπαταλούν χρόνο και χρήμα, κατασκευάζοντας εικόνα, με προδιαγραφές δέους, εις βάρος της ουσίας, του βάθους της ανάπτυξής σας»! Με διέκοψε με χαμόγελο: «Αυτό θέλουμε σήμερα, σε αυτή τη φάση. Αυτό κάνουν όλοι όσοι τρέχουν στην αγορά και επεκτείνονται και απορώ πως δεν το καταλαβαίνεις εσύ», μου είπε.

Το καταλάβαινα, αλλά έβλεπα την τραγωδία πίσω από αυτό. Κάτι που διαπιστώνω, αναγνώστη μου, να ταλαιπωρεί την σημερινή ανάπτυξη και σε άλλες προηγμένες ευρωπαϊκές κοινωνίες, οι οποίες – θα σας φανεί ίσως περίεργο – ενώ εμφανίζονται ως μοντέλα που θέλουν να ακολουθήσουν κεντροδεξιοί και κεντροαριστεροί έλληνες, ως αγορές (κουλτούρα και πρακτικές) βρίσκονται σήμερα εκεί όπου βρισκόταν η Ελλάδα κατά το 2000-2004! Εννοώ στο επίπεδο της εξιδανικευμένης γενικής επιχειρηματικής και διοικητικής κουλτούρας (: τάσης), ασφαλώς, της περιόδου εκείνης.

Κοιτάξτε, θα σας περιγράψω το δράμα της νεοφιλελεύθερης αντίληψης της διοίκησης – στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα αδιακρίτως – που πλέον συμπίπτει παραμορφωτικά με την επιχειρηματικότητα, ταυτίζοντας την κοινωνία με την αγορά, με δύο κουβέντες: Η νέα γενιά της διοίκησης που κυριολεκτικώς εκτοξεύτηκε από τα θρανία σε ηγετικά πόστα στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα πολλών χωρών της ΕΕ, είναι η γενιά της εικόνας και όχι η γενιά των εννοιών. Σκέφτεται και αποφασίζει με λέξεις και εικόνες που εμφανίζονται να έχουν σημαντική καταναλωτική αξία (είναι προϊόντα μάρκετινγκ) συγκυριακά, ενώ λατρεύει την στατιστική που προσφέρει (δομεί) ελκυστική και προχωρημένη τεχνολογικά εικόνα και όχι την στατιστική που αναπροσδιορίζει διαρκώς τις μεταβλητές, αλλάζοντας τα κριτήρια στις ποιοτικές προσεγγίσεις, για να τα προσαρμόσει στην κοινωνικά μεταβαλλόμενη πραγματικότητα.

Υπάρχει ζήτημα κανονικότητας σε αυτήν τη νεοφιλελεύθερη αντιληπτική δομή των «παιδιών» του νεοφιλελευθερισμού, που τους αρέσει να αυτοπροσδιορίζονται ως οι σύγχρονοι άνθρωποι της αγοράς. Τι σημαίνει αυτό; Κατασκευάζουν τις προτάσεις τους ανάποδα: δεν έχουν μάθει να παράγουν έννοιες μέσω σαφώς προσδιορισμένων μεθοδολογικά αφηγήσεων, αλλά μέσω του εικονογράμματος λέξεων που «ψωνίζουν» στην αγορά – και στην αγορά της θεωρίας που έχει δημιουργηθεί από τα μέσα του 1990 στην Ευρώπη – όπως ψωνίζουν καταναλωτικά αγαθά, που στολίζουν την αναφερόμενη ταυτότητά τους. Σκέφτονται με λέξεις-εικόνες που καταναλώνουν σαν τα παπούτσια τους και τα αξεσουάρ της ένδυσής τους. Τις χρησιμοποιούν σήμερα με επιδεικτική μανία, για να τις πετάξουν, απορρίπτοντάς τες ως ντεμοντέ, αύριο. Έτσι οι λέξεις τους δεν αποκτούν νόημα μέσα από τις προτάσεις τους, αλλά οι προτάσεις τους νόημα από τις λέξεις-εμπορικές εικόνες τους!

Πρόκειται για το τέλος του πολιτισμού που δομείται μέσω μιας γνωστικής διαδικασίας, η οποία χαρακτηρίζεται από την αρχαιολογία και την γενεαλογία των εννοιών, ως πολιτικά προϊόντα που ορίζουν τάξεις πραγμάτων. Πρόκειται για το τέλος της οντολογίας και της επιστημολογίας για την δόμηση της ανθρώπινης γνώσης και συμπεριφοράς. Δεν υπερβάλω, πρόκειται για την αντιμετώπιση, από τον νεοφιλελεύθερο, του εξωτερικού χάους, μέσω της μετατροπής του σε εσωτερικό χάος, το οποίο ρυθμίζεται δια μιας εικονικής διαδικασίας φυγής από την πραγματικότητα της παραγωγής και των εργασιακών σχέσεων. Κάποια στιγμή, ζώντας σε ένα τέτοιο νεοφιλελεύθερο κατασκεύασμα του «Ουάου», έφτασε στο σπίτι μας η γυναίκα μου λέγοντας: «βίωσα ένα πολιτισμικό σοκ». Ο νεοφιλελευθερισμός αποτελεί, πράγματι, ένα πολιτισμικό σοκ για όσους δεν αισθάνονται δέος με την Ανάληψή τους στους Ουρανούς της ολοκληρωτικής αγοράς, που αναπαριστά ολοκληρωτικές συμπροφορές, εμφανιζόμενος μάλιστα να αποστρέφεται τον ολοκληρωτισμό σαν λέξη, ενώ υπηρετεί ως έννοια!!! Και είναι σοκ, όχι διότι θίγεται η ισότητα μας και η σοσιαλιστική ουτοπία μας, αλλά τα βασικά συστατικά της ελευθερίας μας. Αυτή η ίδια η έννοια της κανονικότητας της ζωής μας ως χαλαρός έστω δημοκρατικός θεσμός.

Εδώ πλέον δεν υπάρχει κανονική, ανθρώπινη ζωή, έτσι όπως ορίστηκε στα καπιταλιστικά ή σοσιαλιστικά καθεστώτα της δημοκρατικής απόπειρας για οργάνωση των κοινωνικών σχέσεων. Και αυτό επειδή, όπως ο «υπαρκτός σοσιαλισμός» του προηγούμενου αιώνα διέσυρε την σοσιαλιστική ιδέα, έτσι αντίστοιχα σήμερα, ο νεοφιλελευθερισμός διασύρει την φιλελεύθερη ιδέα. Κάπως έτσι ένας έλληνας σολιάζει στο «Βήμα», αναφερόμενος στον κυβερνητικό τραγέλαφο της ελληνικής κρίσης: «Στο τέλος ο Λαός θα αυτορυθμιστεί από μόνος του και θα αδιαφορήσει εντελώς για κάθε πολιτικό θέμα. Θα πληρώνει μόνο για τα προς το ζην και θα ζει την κάθε μέρα σαν να είναι η τελευταία του. Είμαστε πλέον στη φάση της απάθειας και της κόκκινης γραμμής. Η ζωή είναι πιο δυνατή από κάθε άλλο θέμα για να την σπαταλάμε ασχολούμενοι με τον κάθε κούφιο, ανόητο και ατσαλάκωτο γραφειοκράτη γηγενή ή ξένο. Με ανθρώπους ανέραστους, άοσμους, άχρωμους που μάλλον έχουν πεθάνει προ πολλού και απλά δεν το έχουν πάρει χαμπάρι». Καταλάβατε ανόητοι κεντροδεξιοί και κεντροαριστεροί, μύστες της «θρησκείας του νεοφιλελευθερισμού» πού οδηγείτε τα πράγματα στην Ελλάδα; Σε «Ουάου» καταστάσεις, δίχως πλέον «ουάου» εργαζόμενους και πολίτες!

Περισσότερα

Το μπαούλο ανοίγει… το στόμα του!

Σημειώνει ο Δημήτρης Γιαννακόπουλος

Δ. ΓιαννακόπουλοςΌλα έγιναν, όπως έγιναν στην Ελλάδα με την ιδέα ενός μπαούλου γεμάτου ευρώ. Άκου λίπος κρυμμένο σε μπαούλο! Δεν υπήρχε αρχικά λίπος στο μπαούλο για να καεί, αν και δεν αποκλείεται τελικά να καεί το ίδιο το μπαούλο! Προς τα εκεί οδεύουμε και αυτός είναι ο λόγος που το μπαούλο ανοίγει σήμερα το στόμα του.

Μπαούλο υπήρχε πριν από την έναρξη της διαδικασίας εσωτερικής υποτίμησης, αλλά ήταν γεμάτο ενθύμια, όνειρα, κάρτες, συμβόλαια, υποθήκες και μπόλικες αναμνήσεις και όχι ρευστό. Είχε αδειάσει πριν από την πρεμιέρα της κρίσης. Άδειαζε από ρευστό σιγά-σιγά, αλλά ανυπόμονα, τα προηγούμενα χρόνια της καταναλωτικής και «νεο-ανοικοδομητικής» ευημερίας!

Περισσότερα

Κράτος σε δυσαρμονία με τους πελάτες του…

Μια υποσημείωση από τον Δημήτρη Γιαννακόπουλο

Δ. ΓιαννακόπουλοςΚάπου εδώ ολοκληρώθηκε ένας ακόμη κύκλος διαδικτυακών σημειώσεων μου ως προς την ελληνική κρίση. Ήταν ο κύκλος που άνοιξε με την κονστρουκτιβιστική προσέγγιση της κρίσης για να κλείσει με μερικές παρατηρήσεις από το πεδίο της πολιτικής ψυχολογίας, στη βάση κυρίως των εμπειρικών δεδομένων της γνωστικής θεραπείας.

Το τελευταίο στάδιο αυτής της πορείας – το πλέον αμφιλεγόμενο, πράγματι – υπήρξε εκτός του αρχικού σχεδίου δόμησης μιας συγκριμένης αφήγησης από τον γράφοντα, ωστόσο εξυπηρέτησε θαυμάσια την στρατηγική της γραφής μου. Υπήρξε μια απόπειρα εξισορρόπησης του στρουκτουραλισμού της οντολογίας (μου) «ερεθίζοντας» – θίγοντας εμμέσως, δηλαδή – τους ψυχοπιεστικούς παράγοντες (stressors) που διαμορφώνουν το ψυχωτικό προφίλ όσων θεωρούν τον εαυτό τους θύμα της κρίσης και όσων θεωρούν πως ήρθε η ώρα της εκδίκησης εναντίον κάθε μορφής θεωρούμενων λαθρόβιων: από τους «τζαμπατζήδες» του καθεστώτος, οι οποίοι «τα τρώγανε όλοι μαζί», στρωμένοι αναπαυτικά στην Τράπεζα του μυστικού δείπνου ενός πελατειακού καθεστώτος που υιοθέτησε εκών άκων μια στρατηγική «σοκ και δέος» από την Τρόικα για να μετασχηματιστεί πλήρως σε κορπορατικό, με την Γερμανική και όχι Αμερικανική έννοια, μέχρι τους λαϊκούς ή αστικούς «τζαμπατζήδες» που «δεν πληρώνουν, δεν πληρώνουν» και τους μετανάστες.

Περισσότερα

Οικονομία, ειρήνη και φιλότιμο…

Του Δημήτρη Γιαννακόπουλου

Δ. ΓιαννακόπουλοςΤι είπατε; Οικονομία, ειρήνη και φιλότιμο δεν πάνε μαζί; Δεν ανήκω σε αυτούς που θα πουν «δεν είναι έτσι, επειδή έτσι νομίζετε»! Ανήκω σε εκείνους που θα πουν: είναι έτσι, επειδή ακριβώς έτσι νομίζεις, δυστυχώς!

Τα πάντα είναι έτσι, επειδή, ακριβώς, έτσι νομίζεις. Όλα είναι καταστάσεις του μυαλού μας και εξαρτώνται από την διαδικασία της νόησης. Όλα είναι αντιληπτικές δομές μέσα σε ένα ηθικό πλαίσιο. Εδώ είναι το ζήτημα… το πλαίσιο! Εντός αυτού αντιμετωπίζεται και η ελληνική κρίση που προβληματίζει τον γράφοντα, στην συγκυρία, ως πολιτική αφήγηση και πολιτική πρακτική, όλων των παραγόντων που εμπλέκονται σε αυτήν.

Περισσότερα

Ο γερμανικός αυτισμός, το αίτιο πίσω από την αιτία της κρίσης

Του Δημήτρη Α. Γιαννακόπουλου

Δ. ΓιαννακόπουλοςΗ κριτική στον Μαρξ σε φέρνει πιο κοντά στην χειραφέτηση ως σχέση της οικονομίας με την πολιτική, ενώ η κριτική στον Γιούργκεν Χάμπερμας σε φέρνει πιο κοντά στην αστική δημοκρατία ως σχέση της πολιτικής με την οικονομία.

Η κριτική αντιμετώπιση και των δύο από την περιοχή της θεωρίας της ηγεμονίας σε συνδυασμό με τον λεγόμενο μεταστρουκτουραλισμό, σε φέρνει πιο κοντά στην αιτία που «παρήγαγε» και τον έναν και τον άλλον (: Γερμανικός Αυτισμός). Αυτή η αιτία δεν είναι ένα αίτιο που προκαλεί κάποιο κοινωνικοπολιτικό αποτέλεσμα παράλληλα με μια θεωρία και έναν μεγάλο φιλόσοφο, αλλά ένας μηχανισμός που γεννά την αντίληψη του φαινομένου της εξουσίας ως πολιτική ισχύος, που ορίζει το «τί θα πρέπει να γίνει» για να ανατραπεί το (ιστορικό) γεγονός που ορίζει την ιστορία ως γραμμική εξέλιξη συμβάντων της συγκυρίας.

Ο Μαρξ είδε την πολιτική ως συντηρητικό φαινόμενο, ο Χάμπερμας αντιμετωπίζει την πολιτική ως προοδευτικό φαινόμενο κι εγώ ως το φαινόμενο που όρισε την ύπαρξη του Μαρξ, όπως και αυτήν που ορίζει σήμερα τον Χάμπερμας, ως δύο κεντρικούς πυλώνες της διανόησης του «τί θα πρέπει να γίνει». Η πολιτική δεν είναι ούτε συντηρητικό, ούτε προοδευτικό φαινόμενο, είναι ένας ιστορικός μηχανισμός άρθρωσης ηγεμονίας κάποιας μορφής που ορίζει συγκεκριμένα συμβάντα ως κομβικά γεγονότα για την εξέλιξη. Ποια εξέλιξη; Του καπιταλισμού, σύμφωνα με τον Μαρξ. Της αστικής κοινωνίας, σύμφωνα με τον Χάμπερμας. Ο προσδιορισμός του αιτίου που «παράγει» και «αναπαράγει» τον Μάρξ ή τον Χάμπερμας – η διερεύνηση του αιτιατού μηχανισμού που μεταμορφώνει συγκεκριμένα συμβάντα σε αφηρημένα γεγονότα ή του μηχανισμού που χρησιμοποιεί την πολιτική για να ορίσει σχεδόν πάντα άδηλα την μορφή ηγεμονίας, με άλλα λόγια – αποτελεί την πιο χρήσιμη συνεισφορά στην περιπέτεια της διανόησης. Μια υλική περιπέτεια, που εκφράζεται ως πνευματική δημιουργία, για την μεταμόρφωση της ύλης σε κοινωνικό/ά αγαθό/ά.

Στο σημείο αυτό η διανόηση έρχεται, κρίνοντας τους μηχανισμούς ηγεμονίας, να προσεγγίσει ουσιαστικά το φαινόμενο αναπαραγωγής της ίδιας της ζωής για να διαπιστώσει πως όσο υπάρχει οικονομική διακυβέρνηση θα υπάρχει και πολιτική διακυβέρνηση και μάλιστα, πως η πολιτική δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια διαφορετική έκφραση των οικονομικών σχέσεων και το αντίστροφο. Όταν μιλάμε για οικονομία με πολιτικούς όρους ορίζουμε την ανάγκη και όταν μιλάμε για πολιτική με οικονομικούς όρους ορίζουμε το «αναγκαίο και ικανό». Δεν υπάρχει οικονομία έξω από την πολιτική και πολιτική έξω από την οικονομία. Η αντικειμενική σχέση αυτών των δύο προσδιορίζει τελικά και το είδος της ηγεμονίας, όπως και τους επιμέρους κοινωνικούς και θεσμικούς μηχανισμούς που την θεμελιώνουν.

Είναι αφελείς ή λαοπλάνοι όσοι δηλώνουν πως «όλα είναι οικονομία». Εξίσου λαοπλάνοι είναι όσοι ισχυρίζονται πως όλα είναι πολιτική. Και τί είναι αυτοί που υποστηρίζουν ότι όλα είναι (λαϊκή) επανάσταση; Αθλητές αλμάτων ύψους επί κοντώ! Η επανάσταση είναι το κοντάρι για να υπερβεί κάποιος τον πολιτικοοικονομικό πήχη της ιστορίας που τον ορίζει, προσβλέποντας στο τέλος της ιστορίας, η οποία δεν επιτρέπει την αναπαραγωγή της ζωής έξω από το πλαίσιο του ταξικού ανταγωνισμού, της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και κυρίως της αποδοτικότητας στην διαχείριση της νεκρής ύλης. Με αυτή την έννοια η επανάσταση εκφράζει την διάθεση της υπερπήδησης της ανισότητας και της ανελευθερίας, ρίχνοντας αναπόδραστα ένα πέπλο άγνοιας πάνω στις πολιτικοοικονομικές σχέσεις που ορίζουν το ηγεμονικό φαινόμενο κατά την μετάβαση σε μία πράγματι αταξική κοινωνία. Αυτή η «άγνοια» αποτέλεσε τον μηχανισμό αλλοίωσης σε μεγάλο ή απόλυτο βαθμό των διακηρυγμένων στόχων όλων των επαναστατών. Όχι. Όλα δεν είναι επανάσταση!

Όλα δεν είναι Μαρξ και/ή Χάμπερμας. Αν και οι δύο με αυτό το άτιμο το «όλα» απασχολήθηκαν. Αυτό το «όλα» είναι που βασανίζει και την ελληνική κοινωνία σήμερα, που δια της διαδικασίας εσωτερικής υποτίμησης «σοκ και δέος» μοιάζει να τα χάνει όλα! Αυτό το «όλα» είναι το αίτιο που παράγει κάθε μορφή πολιτικού, ή οικονομικού, ή ηγεμονικού αυτισμού. Αποτελεί μία διαταραχή επικοινωνιακού χαρακτήρα που παραγνωρίζει την πολιτική οικονομία της στρατηγικής για την επίτευξη συγκεκριμένου στόχου. Ο Γιούργκεν Χάμπερμας έρχεται στην Αθήνα για να μιλήσει ουσιαστικά περί του Γερμανικού Αυτισμού της εποχής μας, που δεν είναι άσχετος από εκείνον που διαμόρφωσε τα πολιτικοοικονομικά στερεότυπα της Ευρώπης και όχι μόνον, από την εποχή του Μαρξ μέχρι σήμερα. Το «κακό» είναι ότι τόσο ο Μαρξ, όσο και ο Χάμπερμας υπήρξαν και είναι στοιχεία αυτού του ηγεμονικού στερεοτύπου, το οποίο στην πραγματικότητα καθορίζει την αντίληψη στις υλικές σχέσεις των ανθρώπων, δηλαδή τον τρόπο που αντιλαμβάνονται την πολιτική και την οικονομία.

Αν αντιληφθούμε αυτό το «κακό», τότε και μόνον τότε θα μπορούσαμε να αντλήσουμε τα μέγιστα οφέλη από τον φιλοσοφικό στοχασμό τόσο του ενός, όσο και του άλλου. Δυστυχώς, τόσο ο Μαρξ, όσο και ο Χάμπερμας είναι προϊόντα του Γερμανικού Αυτισμού. Αυτό αν μπορούσαμε να καταλάβουμε, θα μπορούσαμε να ξεφύγουμε από την δογματική αντίληψη του «τί θα πρέπει να γίνει» για να ολοκληρωθεί ο άνθρωπος ως άτομο (Μαρξ), ή για να ολοκληρωθεί η αστική κοινωνία ως μηχανισμός εναρμονισμού αντιτιθέμενων συμφερόντων (Χάμπερμας).

Δεν αρκεί να συμφωνήσουμε με τον Χάμπερμας πως «η Ελλάδα θυμίζει το τέλος της Βαϊμάρης» και πως «μόνο μία Ευρώπη ενωμένη σε πολιτικό επίπεδο και με επαρκή οικονομική ευρωστία, μπορεί να δαμάσει τον ξέφρενο οικονομικό καπιταλισμό» – όπως επισημαίνει σε αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στην «Εφημερίδα των Συντακτών» – όπως ακριβώς δεν αρκεί να συμφωνήσουμε πως η ελληνική κρίση εντάσσεται στο γενικό πλαίσιο της κρίσης της καπιταλιστικής συσσώρευσης κατά τον Μαρξ. Το πρόβλημα δεν είναι αν η πολιτική θα πρέπει να πάρει τα ινία της οικονομίας στην Ευρώπη, ή ποιοι θα ήταν οι σύγχρονοι όροι που θα προκαλούσαν προς μία επαναστατική απόπειρα του μεταμοντέρνου προλεταριάτου στην Ένωση για να αντιμετωπιστεί η εξολοθρευτική επέλαση του ολοκληρωτικού καπιταλισμού. Το πρόβλημα είναι πώς θα ξεφύγουμε από τον γερμανικό ιδεαλισμό στην πολιτική και την οικονομία, που αποτελεί την μορφή αυτισμού που διαρκώς διαστρέφει την σχέση απόλυτης ταύτισης πολιτικής – οικονομίας. Μόνον στον βαθμό που πετύχουμε να ταυτίσουμε αναλυτικά την πολιτική με την οικονομία, θα έχουμε πετύχει να αναγνωρίσουμε το ηγεμονικό φαινόμενο που προκαλεί διαστροφή τόσο στην πολιτική όσο και στην οικονομία, αντιστρέφοντας διαρκώς την σχέση του μέσου με τον σκοπό.

Αυτού του είδους η αντιστροφή είναι τούτο που ορίζω απλά ως Γερμανικό Αυτισμό και είναι εκείνη που αναγάγει την λογική των νεκρών ή των αφηρημένων πραγμάτων σε ανώτατο νόμο. Η νομοτέλεια αυτή διαστρέφει τελικά την ίδια την πραγματικότητα με την μορφή της καθημερινότητας, είτε ως αστικός ιδεαλισμός (αστικός εθνικισμός ή ευρωπαϊκός εθνικισμός), είτε ως μαρξιστικός υλισμός. Για να αποφύγουμε την παγίδευσή μας στον Γερμανικό Αυτισμό, δεν έχουμε παρά να σκεφτόμαστε πολιτικά όταν προσεγγίζουμε την εθνική ή διεθνή οικονομία και οικονομικά όταν προσεγγίζουμε την εθνική ή διεθνή πολιτική. Μόνον τότε θα αντιληφθούμε πόσο μεταδοτικός είναι ο Γερμανικός Αυτισμός σε ο, τι μας αφορά προσωπικά, ασχέτως αν είμαστε υποστηρικτές ή πολέμιοι του σύγχρονου γερμανικού ηγεμονισμού στην Ευρώπη. Και μόνον τότε θα έχουμε ελπίδα ανάπτυξης και υποστήριξης μιας εθνικής στρατηγικής εξόδου από την κρίση, με δημοκρατικά πολιτικά μέσα και όχι κάποιου είδους χούντας, προτείνοντας μία μορφή εναλλακτικής ηγεμονίας με αποκεντρωμένες εξουσίες στην Ευρώπη – όπως έχω ήδη εξηγήσει σε προηγούμενα σημειώματά μου – σε αντίθεση με τη νεογερμανική ηγεμονία που θεμελιώνεται σε πολιτικές αντιπληθωρισμού και λιτότητας.

Περισσότερα

Τι είναι εργασία, ηλίθιε;

Του Δημήτρη Α. Γιαννακόπουλου

Δ. ΓιαννακόπουλοςΗ μεγαλύτερη παρεξήγηση της εποχής της «ατέλειωτης» κρίσης στην Ελλάδα αφορά στον τρόπο αντίληψης της ζωής ως σχέση κεφαλαίου – εργασίας. Ο δημοσιογράφος Νίκος Μπογιόπουλος στο βιβλίο του «Είναι ο καπιταλισμός, ηλίθιε» δεν κάνει λάθος και σωστά θεμελιώνει επί της μαρξιστικής άποψης πως «η βαθύτερη αιτία των καπιταλιστικών κρίσεων βρίσκεται στη βασική και ανίατη αντίθεση του καπιταλιστικού συστήματος: στην αντίθεση ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής, από τη μια μεριά, και στον ατομικό τρόπο ιδιοποίησης των αποτελεσμάτων της, από την άλλη». Αυτό που είναι λάθος είναι πως έτσι διασκεδάζεται η προβληματοποίηση του αιτίου: διαστρέφεται ο μηχανισμός που προβληματοποιεί την εργασία στην κρίση. Και αυτός ο μηχανισμός δεν είναι γενικά ο καπιταλισμός, αλλά η σχέση της απώλειας αξίας σε μια καπιταλιστική κρίση με την απαξίωση της εργασίας.

Έτσι η κρίση συσσώρευσης, αναγνώστη – σαν και αυτή που βιώνουμε στην Ελλάδα – λαμβάνει την μορφή της κρίσης της εργασίας. Είναι τελικά η εργασία το πρόβλημα στην Ελλάδα, ή ο συγκεκριμένος μηχανισμός εκμετάλλευσης που συνδέεται αμέσως με τον «ατομικό μηχανισμό σωτηρίας» που συνομολόγησαν κυρίαρχο πολιτικό σύστημα και τρόικα;

Η απάντηση φαίνεται εύκολη, αλλά δεν είναι και τούτο οφείλεται στην αδυναμία των πολιτών να αντιληφτούν την διάσταση της εργασίας τους στην συσσώρευση αφηρημένης αξίας. Τι συμβαίνει με την εργασία εκεί όπου οι ανταλλαγές, ολοένα και περισσότερο, στηρίζονται σε ένα υπερτιμημένο για την συγκεκριμένη αγορά γενικό μέσο ανταλλαγής (ΕΥΡΩ), όπου μπορώ να πουλώ δίχως να αγοράζω κάποιο προϊόν με αξία χρήσης; Και τι συμβαίνει όταν μια διαδικασία πτώχευσης ακολουθείται στην συγκεκριμένη αγορά που κινείται στη βάση ενός ανελαστικού (απροσάρμοστου) πρακτικά, γενικού μέσου συναλλαγών (ΕΥΡΩ); Δύο πράγματα: μεγάλη απώλεια αξίας για το συνολικό κεφάλαιο και αντανακλαστικά δραματική πίεση για μείωση της αξίας της εργασίας μέχρι του σημείου αποκατάστασης της ισορροπίας στην διαδικασία συσσώρευσης.

Και τι σημαίνει αυτό; Ή «εξωτερική σύγκρουση» (πόλεμο), ή «εσωτερική σύγκρουση» με διάφορες και διαφορετικές μορφές κοινωνικών συγκρούσεων και αποσταθεροποίησης του πολιτικού συστήματος, δια της κοινωνικοοικονομικής απορρύθμισης. Αυτό που μοιάζει εφιαλτικό και μεταφυσικό για έναν ηλίθιο θιασώτη του κοινωνικού δαρβινισμού στις καπιταλιστικές σχέσεις, είναι ωστόσο το πλέον φυσιολογικό πράγμα στον κόσμο των πολιτικών της καπιταλιστικής λειτουργίας. Πρόκειται για μια ανωμαλία που τείνει να επαναφέρει την ομαλότητα στην διαταραγμένη διαδικασία της συσσώρευσης στην Ελλάδα. Το ζήτημα σήμερα είναι η αντιμετώπιση με πολιτικά μέσα αυτής της ανωμαλίας, που απέκτησε εικονικά στοιχεία ομαλότητας κατά την διαδικασία της συντεταγμένης χρεοκοπίας της χώρας μας.

Η διαδικασία πτώχευσης που ακολουθείται στην Ελλάδα απαξιώνει το κεφάλαιο καταστρέφοντας το, αλλά εσύ ο ανόητος στρέφεσαι εναντίον της εργασίας – μια του ενός, μια του άλλου και στο τέλος εναντίον όλων των εργαζομένων που νομίζεις πως μαζί τα φάγανε! Είναι η εργασία, ηλίθιε, ο παράγοντας που συμβάλει στην διαδικασία εξάλειψης των αξιώσεων κεφαλαιοκρατών σε τμήμα των μελλοντικών κερδών από την επενδυτική δραστηριότητα στην Ελλάδα, έτσι ώστε να αποκατασταθεί ιδανικά η ισορροπία ανάμεσα στις αξιώσεις του υπάρχοντος κεφαλαίου και της πραγματικής δημιουργία αξίας στην συγκεκριμένη ελληνική περιοχή του Ευρώ;

Είναι ο φαντάρος σε έναν πόλεμο το αίτιο διεξαγωγής του; Θεέ μου, τι παραλογισμός! Και όμως είναι!!! Πρέπει να εξοντωθεί, να ταρακουνηθεί, να φοβηθεί, να απογοητευθεί, να εκμηδενιστεί ο εργαζόμενος (φαντάρος) για να αποκατασταθεί η αξία του κεφαλαίου στον κόσμο των καπιταλιστικών πολιτικών. Με αυτή την έννοια, σήμερα στην Ελλάδα, πράγματι ο εργαζόμενος καταλήγει να είναι το αίτιο ενός πολέμου που διεξάγεται μεταξύ της μεταβιομηχανικής ελίτ και των χρηματιστών για να μην καταρρεύσει ο μηχανισμός παραγωγής κέρδους σε συνάρτηση με την παραγωγική ζήτηση στην ευρωζώνη.

Αυτό σημαίνει πάση θυσία στο ευρώ. Δηλαδή, πρέπει να θυσιαστεί ο έλληνας εργαζόμενος και να απαξιωθεί η εργασία του για να αποκατασταθεί εικονικά η ισορροπία μεταξύ του ευρώ ως γενικό εμπόρευμα, μέσω του οποίου κυκλοφορούν τα άλλα εμπορεύματα, αλλά κυρίως να μην θιγεί το ευρώ ως ειδικό εμπόρευμα, που αποθησαυρίζεται, αποσκοπώντας μέσω αυτού να διεκδικηθεί υψηλότερη μελλοντική αξία για τον εαυτό του.

Κάπως έτσι, τελικά ο Έλληνας εργαζόμενος θυσιάζεται, όχι για το χρήμα που κινείται στην πραγματική οικονομία, όπως του λένε οι άρχοντές του για νομιμοποιήσουν πολιτικά τις αισχρότητες και την τερατολογία στην αφήγησή τους, αλλά για το υπόλοιπο που βρίσκεται έξω από τις παραγωγικές σχέσεις: το δυνατό ευρώ που ανταλλάσσεται διεθνώς για χάρη του εαυτού του, υπερασπιζόμενο την ικανότητά του να μεγεθύνει σε σχέση με άλλα νομίσματα την ουσιαστική ανταλλακτική του (αποθεματική) αξία, αξιώνοντας έτσι ένα υπερμερίδιο σε υπεραξία που δεν έχει ακόμη παραχθεί.

Αυτή η διαδικασία καθιστά παραμορφωτικά την εργασία, κυρίως στην Ελλάδα της έντονης κρίσης, «πρόβλημα», ενώ το πρόβλημα είναι η μελλοντική υπεραξία του ευρώ. Για να αντιμετωπιστεί αυτό το πρόβλημα μεταβιομηχανικής ανάπτυξης, πρέπει η Ελλάδα να μετατραπεί σε νεο-φεουδαλική αγορά κατά τον επαναπροσδιορισμό της σχέσης «κεφάλαιο – εργασία – τεχνολογία». Και αυτό είναι το ζήτημα σήμερα, με απλά λόγια.

Φαντάζομαι να είμαι σαφής. Οι πολιτικές του ευρώ κάνουν την Ελλάδα να κολυμπάει στην Άβυσσο και αυτό θα έπρεπε να είναι ένα ισχυρό στοιχείο διαπραγμάτευσης με τον Σόιμπλε και την αντιπληθωριστική πολιτική λιτότητας της μεταβιομηχανικής ευρωπαϊκής ελίτ. Σκληρής διαπραγμάτευσης με το «λιοντάρι» και όχι επιχείρηση εξημέρωσής του, ή επιχείρηση ικανοποίησης της πείνας του με νέες θυσίες εργαζομένων.

Ποιος θα μπορούσε να κάνει αυτή την διαπραγμάτευση; Τολμώ να υποστηρίζω πως μόνο αριστεροί δίχως παρωπίδες. Δηλαδή μόνον εκείνοι που αντιλαμβάνονται τους σύγχρονους μετασχηματισμούς που χαρακτηρίζουν την σημερινή, συγκυριακή διάσταση του καπιταλισμού στην Ελλάδα και την πραγματική διάσταση της εργατικής τάξης, όλων των εργαζομένων ως προς το απαξιωμένο κεφάλαιο, που αναζητεί μέθοδο αναδιάρθρωσης του μηχανισμού παραγωγής αξίας και κερδών, δια της απεγνωσμένης και «τυφλής» αύξησης της συσσώρευσης της ανεργίας.

Προσωπικά, δίχως ψυχολογικούς ενδοιασμούς, όπως ίσως παρατηρήσατε, κατέφυγα στον «Keynes» σε συνδυασμό με τον «Beveridge», όχι για να εμμείνω εκεί και να «αναλωθώ» στις διαφορές τους ή να τις ισοπεδώσω, αλλά για να καταλήξω σε μια μορφή απάντησης στην κρίση υπό το πρίσμα της (καπιταλιστικής) εργασίας και όχι του κεφαλαίου. Αυτό φαίνεται αντιφατικό με κανόνα τον κλασικό μαρξισμό και μη-ρεαλιστικό (ουτοπικό) για όσους επιχειρούν συνειδητά ή υποσυνείδητα να συντηρήσουν μια ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική δίχως κοινωνική θεωρία και ευρωπαϊσμό. Και όμως δεν είναι ούτε το ένα ούτε το άλλο! Είναι ένα στρατήγημα στο πλαίσιο της παγκόσμιας καπιταλιστικής πραγματικότητας για αποφυγή εμπέδωσης νεο-φεουδαλικού καθεστώτος στο πρώτο ευρωπροτεκτοράτο της μεταβιομηχανικής ελίτ, στην Ελλάδα.

Το στρατήγημα αυτό οδηγεί σε ένα νέο καθεστώς στην ΕΕ, ή σε ένα νέο καθεστώς στην Ελλάδα με απόσχιση από την ΟΝΕ. Στην πρώτη περίπτωση θα έχουμε έλεγχο των επιχειρήσεων από μια παντοδύναμη υπερεθνική οντότητα με ευρωπαϊκοποίηση της υπεραξίας και ευρωπαϊκό μηχανισμό αναδιανομής που θα επικεντρώνει πράγματι στην σύγκληση των επιμέρους κοινωνιών και εθνικών αγορών, ενώ στην δεύτερη έλεγχο της επιχειρηματικής δραστηριότητας από μια Κεντρική Τράπεζα, με τις τιμές να προσδιορίζονται ωστόσο ελεύθερα. Μακροχρονίως αυτό θα οδηγούσε σε εθνικοποίηση των κερδών, ενώ η αγορά θα καθόριζε τιμές και ποσότητες (ζήτηση και προσφορά). Πώς θα το λέγαμε αυτό; Σοσιαλισμό, όχι. Κρατισμό, ούτε. Ευρωπαϊκό υπερ-κρατικό καπιταλισμό, ίσως, ή κρατικό καπιταλισμό επίσης ίσως, στην δεύτερη περίπτωση.

Και όμως δεν θα ήταν τίποτα από όλα αυτά! Θα ήταν μια επιχείρηση διάσωσης της εξέλιξης του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής (ιδιωτική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και μίσθωση της εργασίας των μη ιδιοκτητών από τους ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής), μέχρι το κίνημα να είναι σε θέση να δώσει μια αυθεντική σοσιαλιστική απάντηση στην ιστορία (ισότητα με ελευθερία), δίχως να καταλήξουμε πρώτα σε μια τραγική για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες οπισθοδρόμηση, σε μια ιστορική φάρσα αναβίωσης της φεουδαρχίας στην Ευρώπη με πρώτο «σταθμό» μάλιστα την Ελλάδα. Η χρηματο-βιομηχανική φεουδαρχία που συμπίπτει με τον ολοκληρωτικό καπιταλισμό είναι πράγματι η πλέον απάνθρωπη, βάρβαρη και εντροπική εξέλιξη του καπιταλισμού που πρέπει να αποτραπεί από τους εργαζομένους και τις μεγάλες μάζες των ανέργων! Σε άλλη περίπτωση θα ξεχάσεις ακόμη και τι είναι εργασία, ηλίθιε!

Περισσότερα

Κρίμα Έλληνα να σε ταλαιπωρούν οι νεκροί!

Του Δημήτρη Γιαννακόπουλου

Δ. ΓιαννακόπουλοςΤα δικά μου τα «εξέδωσα» (μέχρι) χθες, σήμερα θα δώσω εκείνα των άλλων που «υπεξαίρεσα», τοποθετώντας τα στα δικά μου, που πλέον δεν μου ανήκουν. Αύριο μπορεί να μιλήσω για τους ζωντανούς, έχοντας υπόψιν αποκλειστικά τους ζωντανούς, καθώς μέχρι σήμερα αναφερόμουν στους ζωντανούς, έχοντας στο μυαλό μου νεκρούς, ημιθανείς και ζωντανούς, ταυτόχρονα. Αυτό το λένε εποικοδομητική κριτική, που παντρεύει την φιλοσοφία – της χειραφέτησης των ζωντανών από τους νεκρούς – με την πολιτική και την κλασική οικονομία, όσοι πιστεύουν πως η «ζωή είναι κωμωδία για αυτούς που σκέφτονται και τραγωδία για αυτούς που αισθάνονται» [Horace Walpole]. Ή αποδομητική κριτική, στο βαθμό που εμπεριέχει βιο-οικονομική θεώρηση (ο Μαρξ το αποκαλούσε ανθρωποκεντρική θεώρηση) και ανατροπή των εντροπικών πολιτικών στην οικονομία και στην διοίκηση (εννοώ την ηγεμονία γενικότερα και όχι περιοριστικά την διακυβέρνηση).

«Αύριο» θα σου δείξω πώς η ζωή είναι τραγωδία στην Ελλάδα για αυτούς που σκέπτονται και κωμωδία για αυτούς που αισθάνονται, αν φυσικά ξεπεράσουμε τους νεκρούς και πάψουμε να δοξάζουμε τη νεκρή ύλη, τις νεκρές σχέσεις και τα νεκρά πράγματα. Στο βαθμό δηλαδή που ξεπεράσουμε για πάντα την εποικοδομητική κριτική, αντικαθιστώντας την με την πλήρη αποδομητική κριτική, η οποία δεν συνομιλεί νοερά με τους νεκρούς, αλλά αποκλειστικά με τους ζωντανούς – αγνοώντας τους νεκρούς των ζωντανών. Όχι, δεν θα επιτρέψω από «αύριο» πολιτική νομιμοποίηση μέσω οποιασδήποτε «νεκρολογίας»! Και αυτό από σεβασμό τόσο στη ζωή, όσο και στη μνήμη των νεκρών. Είναι κρίμα Έλληνα να σε ταλαιπωρούν οι νεκροί μέσα στο βαθύτερο ιδεολογικοπολιτικό σκοτάδι των τελευταίων 100 ετών!

Καλλιέργησε επιτέλους την αισθηματική ευφυΐα σου, αυτό που αποτελεί ολοκλήρωση της λεγόμενης Συναισθηματικής Νοημοσύνης (EQ: emotional quota), μια και η άλλη μορφή ευφυΐας έγινε θυσία στο βωμό του χρήματος («πάση θυσία στο ευρώ»), που όσο στερείσαι, τόσο το ποθείς! Δεν αρκεί να αναγνωρίζεις τα συναισθήματά σου, και ούτε να κατανοείς απλώς αυτά των άλλων, πρέπει να συλλάβεις την πολιτικότητά τους. Το πολιτικό αίτιο που τα παράγει. Και αυτό δεν γίνεται με εποικοδομητική κριτική, αλλά πλήρη αποδομητική κριτική, πρώτα της πολιτικής σου οντότητας και μετά όλων των άλλων. Μόνον έτσι θα αισθανθείς απελευθερωμένος, βλέποντας πώς η ίδια η ζωή στην Ελλάδα κατάντησε ιλαροτραγωδία. Θα γελάσεις τότε μαζί της, όχι επειδή στο λέει το μυαλό σου ή εγώ, αλλά επειδή έτσι αισθάνεσαι. Επειδή νοιώθεις την ζωή σαν κωμωδία. Έτσι θα αισθανθείς πως δεν ανήκεις στους νεκρούς του παρόντος ή του μέλλοντος, αλλά στους ζωντανούς – σκέτα, δίχως θυματοποιητική αφήγηση, δίχως λαϊκισμό, δίχως δράματα και θεατρινισμούς! Αυτή η άτιμη η θυματοποιητική αφήγηση είναι ο δαίμονας εναντίον της ίδιας της ζωής, η οποία δομεί πολιτική δήθεν για την προάσπιση της ζωής των θυμάτων. Κατασκευάζει πρώτα νεκρούς για να τους αναστήσει κάποια πολιτική μετά, σε δεύτερο χρόνο, σε άλλον φαντασιακό κοινωνικοοικονομικό τόπο. Στον διάολο να πάει αυτή η αφήγηση, μια και με αυτόν στην ουσία ασχολείται!

Η ζωή στην Ελλάδα δεν μπορεί παρά να είναι κωμωδία για αυτούς που αισθάνονται… Και τούτο γίνεται μηχανισμός αναδημιουργίας, παραγωγής νέου πολιτικού ήθους και βιο-οικονομικής ηθικής, που αναφέρεται στο συμφέρον της νεότερης γενιάς και των επόμενων γενεών. Αν μπορείς να αισθανθείς με κριτήριο την ζωή και όχι τον θάνατο και την θυσία ή την εκδίκηση, τότε θα καταλάβεις και τα σημερινά μου, που δεν αναλύουν τίποτα, αλλά επιχειρούν να συνθέσουν τα πάντα που αφηγήθηκα μέχρι σήμερα, τα οποία δεν αφορούν σε νεκρούς, νεκρά και ιστορικές φαντασιώσεις, που αναπαράγουν πολιτικοοικονομικές διαστροφές, αλλά αποκλειστικά την σχέση των ζωντανών μεταξύ τους.

– Κοίταξε, μέσα στο ιδεολογικοπολιτικό σκοτάδι της εποχής, όχι για να δεις κάποιο φως μέσα στο τούνελ της ύφεσης και της απορρύθμισης, αλλά για να νοιώσεις την χαραυγή. Είναι η μονή μαρτυρία πως υπάρχει ζωή για τους ζωντανούς και θάνατος για τους νεκρούς, οι οποίοι εκλιπαρούν για κάποιο είδος ανάστασης, ή απλώς ελπίζουν ευλαβικά σε αυτήν. Η χαραυγή θα υπάρξει, το ζήτημα είναι που θα είσαι τότε εσύ και τι έκανες για τον ερχομό της. Η ίδια η ζωή θα κάνει τότε λογαριασμό και για εσένα προσωπικά. Δεν είναι δίκαιο;

– Η πιο άχαρη και μοιραία πονηριά της διαπλοκής στην Ελλάδα, είναι να προσποιείται πως δεν υπάρχει.

– Ποτέ μην ρωτάς για ποιον χτυπά η καμπάνα της ανεργίας και του εξευτελισμού της ύπαρξης. Χτυπά πάντα για σένα και ο έχων ώτα ακούειν! Δυστυχώς νεκρός με ακοή δεν υπάρχει…

– Αυτό που η κάμπια, δηλαδή ο κ. Στουρνάρας και οι συντοπίτες του στο Μνημόνιο, αποκαλεί «τέλος του κόσμου στην ΕΕ», η ζωή το λέει πεταλούδα. Μην φοβάσαι την πεταλούδα, ταιριάζει στην χαραυγή, η οποία ποτέ δεν ξέρεις τι φέρνει, αν δεν ξέρεις τι πράγματι επιθυμείς. Εδώ χρειάζεσαι την αισθηματική ευφυΐα, που ανέφερα πιο πάνω!

Δες πώς γίνεται: όπως έχασαν οι εργαζόμενοι τη ασφάλειά τους και η ελληνική κοινωνία το όποιο καθεστώς ευημερίας της, για να μετατραπούν αμφότερα σε όμηρο του κεφαλαίου των ολοκληρωμένων χρηματαγορών, έτσι θα χάσουν και οι αποταμιευτές μέρος των καταθέσεών τους, για να μετατραπούν τρομαγμένοι εκ νέου σε επενδυτές (: σε όμηρο των σημερινών ανθρώπων του «έξυπνου χρήματος»). Το καθεστώς πτώχευσης με εσωτερική υποτίμηση, οδήγησε στην αποταμίευση, ενώ τώρα η ευρωπαϊκή αποσαφήνιση/απειλή πως «ευθύνη έχει ο πελάτης των τραπεζών για τις επιλογές του» οδηγεί τον καταθέτη εξαναγκαστικά στην επένδυση σε εταιρικά ομόλογα, σε εμπορικά γραμμάτια, σε προεξοφλητικές πράξεις, σε επενδυτικές εταιρείες, σε τράπεζες ειδικού σκοπού, και αυτό μέσω των τραπεζών ασφαλώς. Χα, χα-χα, βλέπετε πώς μεταβάλλεται ο ρόλος των τραπεζών για να σωθεί ο τραπεζίτης από την πτώχευση και ο πολιτικός του από την βίαιη «μόχλευση»; Ξέρετε που καταλήγει αυτό; Σε εκείνο που έχω αναλύσει διεξοδικά, αποκαλώντας το «πόλωση του κεφαλαίου», ως διαδικασία της κεφαλαιοκρατικής συσσώρευσης: απλά, το ευρώ θα συσσωρεύεται με εντατικότερο ρυθμό στις ασφαλέστερες χώρες και στα υγιέστερα πιστωτικά ιδρύματα, δηλαδή στην στενά γερμανική περιοχή της Ευρώπης. Και μετά Έλληνα, βολέψου με διπλό νομισματικό, για ρευστότητα στην αγορά, βρε αδελφέ! Μην παραπονιέσαι ωστόσο, οι «πάση θυσία στο ευρώ» σου ετοίμασαν – και συνεχίζουν την προετοιμασία των υποδομών για – ένα αύριο δίχως ευρώ, αλλά εσύ θα τα βάλεις με τους άλλους, που προπαγάνδιζαν την ανάγκη εγκατάλειψης του ευρώ! Αυτοί θα φταίνε που δεν έκαμαν εποικοδομητική κριτική στην Συγκυβέρνηση των διαπλεκομένων! Άσε που μόλυναν ιδεολογικά το ευρώ, με την αφήγησή τους περί σωτήριας δραχμής! Αυτοί θα φταίνε, όπως ασφαλώς φταίνε οι κομμουνιστές για την πτώχευση του πελατειακού κεφαλαιοκρατικού κράτους του δικομματισμού!

Εγώ τα είπα εγκαίρως και σε εσένα και σ’ αυτούς. Ευχαριστώ μάλιστα από καρδιάς όσους ανέχτηκαν την κριτική μου, η οποία τους αποκαλούσε… αφελείς ή δόλιους! Για να δούμε σε λίγο αν θα καταλάβετε όλοι πόσο χυδαίο ήταν το δίλημμα «ευρώ ή δραχμή»; Θα το καταλάβετε – δεν μπορεί – επώδυνα και πικρά ωστόσο, άπαντες, καί οι αγνοί που προπαγανδίζατε ορθολογικά και πατριωτικά, αλλά κοντόφθαλμα, την έξοδο από την ευρωζώνη καί οι πονηροί και οι χαζοβιόληδες παπαγάλοι της διαπλοκής και του δικομματισμού!

Και τότε ο αισθαντικός τύπος, τον οποίον εγκωμιάζω ως πολιτική μορφή σε αυτό το σημειώματα, θα μου ψιθυρίσει στο αυτί: φίλε μου, ερχόμαστε από την σκοτεινή οικονομική περιοχή του ευρώ, ενώ οδεύουμε σε μια ομιχλώδη με εθνικό νόμισμα, μήπως είναι ακριβώς το μεσοδιάστημα, εκείνο που εσύ αποκαλείς «χαραυγή», μια μοναδική ευκαιρία για να αισθανθούμε οι έλληνες την ζωή και να ανακαλύψουμε την αξία των ζωντανών υπάρξεων και των ζωντανών πραγμάτων και σχέσεων, στη θέση της οικονομίας που διαπραγματεύεται την αξία της νεκρής ύλης;

Όχι ακριβώς, όχι τόσο περιορισμένα, αλλά πες το και έτσι για να συνεννοηθούμε αρχικώς και μέχρι να ξαναγράψω μετά την διακοπή που θα ακολουθήσει… Εγώ, το διηγήθηκα κάπως διαφορετικά από τον Μαντέλα: δεν λέω πως «η μεγαλύτερη δόξα της ζωής δεν είναι να μην πέφτεις ποτέ, αλλά να σηκώνεσαι κάθε φορά που πέφτεις», αλλά όταν πέφτεις να σηκώνεις τον Άλλον δείχνοντας του πώς έπεσες εσύ. Μαζί σηκώνεστε παραδόξως πιο εύκολα – συγχρονίζεστε κατά την άνοδο! Αυτό είναι η αφήγηση των ζωντανών προς τους ζωντανούς, που δομούν την χαραυγή μέσα στο βαθύ σκοτάδι, το οποίο ήταν ο λόγος που σκόνταψαν στην ιστορία και έπεσαν. Ο λόγος όμως στην συγκυρία, σε πραγματικό χρόνο ήταν η «λακκούβα», που άφησε ακάλυπτη ο κρατικοδίαιτος εργολάβος. Ας μην περιμένεις την χαραυγή για να βεβαιωθείς κι εσύ για την «λακκούβα», αρκεί που την αισθάνθηκες μέσα στο βαθύ σκοτάδι! Άσε τους πολιτικά νεκρούς μέσα σε αυτήν και ας βαδίσουν οι ζωντανοί μαζί προς το μέλλον που οφείλει να αναφέρεται στις επόμενες γενιές ελλήνων.

Περισσότερα

Το summa summarum πριν από την μεγάλη κοινωνική έκρηξη

Του Δημήτρη Α. Γιαννακόπουλου

Δ. Γιαννακόπουλος«Η Μεγάλη Έκρηξη δεν χρειαζόταν τον Θεό», διασαφηνίζει ο Στίβεν Χόκινγκ, που πλέον πέρασε εκών-άκων σε μια νέα μορφή φιλοσοφίας, σε μια novus ordo της σοφίας της ανθρωπότητας, εκεί ακριβώς όπου ενοποιείται θεωρητικά η κλασική με την κβαντική φυσική, ή αν προτιμάτε, αναλογικά εκεί όπου «ενοποιούνται» τα κλασικά οικονομικά με την βιο-οικονομία. Δεν είναι ο μόνος, ούτε ο πρώτος σε αυτόν τον μοναχικό δρόμο… αλλά ενοποιούνται; Μόνον με την έννοια: de nihilo nihil, δηλαδή τίποτα από το τίποτα, ή τίποτα δεν μπορεί να γεννηθεί από το τίποτα, όπως θεωρούσε ο Παρμενίδης, ή όπως το διατύπωνε στο έργο του «De Rerum Natura» ο Lucretius: «Nil posse creari de nilo». Μόνο που αυτό μπορεί να σημαίνει πολλά και διαφορετικά πράγματα.

Τόσα όσα αποτελούν το summa summarum, το τελικό «άθροισμα» της ιστορίας της ανθρώπινης διανόησης. Και με αυτή την έννοια θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για την αναζήτηση της «θεωρίας των πάντων», που αποτέλεσε και αποτελεί την κορυφαία φιλοσοφική αναζήτηση, ασχέτως αν κανείς ξεκινά από τα μαθηματικά, την κοσμολογία, την φυσική, την κοινωνιολογία, την ιστορία των ιδεών, την θεοσοφία, την οικονομία, την βιολογία, ή διάφορους εφαρμοσμένους (-ισμούς).

Περισσότερα

Ένας γόνιμος δημόσιος διάλογος για την αντιμετώπιση της κρίσης

Του Δημήτρη Α. Γιαννακόπουλου

Δ. ΓιαννακόπουλοςΓια κάτι θα έπρεπε να είμαι ευτυχής. Είμαι και δεν το κρύβω. Ολοένα και περισσότεροι ώριμοι Έλληνες οι οποίοι διαφωνούν με τις απόψεις μου είτε από αριστερά, είτε από δεξιά, τις συζητούν δημοσίως, εντίμως και σοβαρά με επιχειρήματα και δεν τις προσπερνούν αβασάνιστα ή με λοιδορίες, που αποκαλύπτουν ένα τραγικά χαμηλό επίπεδο πολιτικής αντιπαράθεσης στην χώρα. Διαπιστώνω, σε προσωπικό επίπεδο, πως κάτι έχει αλλάξει και εύχομαι η διαπίστωση αυτή να μπορούσε να γενικευτεί.

Ολοένα και περισσότεροι σχολιάζουν και προχωρούν παραπέρα, αρθρώνοντας την δική τους προσέγγιση ειλικρινώς και καθαρά και ολοένα και περισσότεροι που συμφωνούν με την ανάγκη να υπάρξει ένα Εθνικό Σχέδιο αντιμετώπισης της κρίσης σε αυθεντική σοσιαλδημοκρατική βάση (πριν από την διαστροφή της μετά το 1970), στη θέση του Μνημονίου και της Δανειακής Σύμβασης με την τρόικα, καταλήγουν με μια ορθολογική ερώτηση: γιατί επιμένεις στην διαπραγμάτευση με τους θεσμούς της ΕΕ και την ελίτ της ευρωζώνης, προτού περάσουμε πιθανότατα σε εθνική πολιτική με εθνικό νόμισμα;

Περισσότερα

Το κοινωνικό ερώτημα στην Ελλάδα και η απάντηση

Του Δημήτρη Γιαννακόπουλου

Δ. ΓιαννακόπουλοςΤο ό, τι δεν υπάρχουν κακές ερωτήσεις, αλλά μόνον καλές ή κακές απαντήσεις, δεν αποκλείει την περίπτωση των ηλίθιων ερωτήσεων. Σε μια ηλίθια ερώτηση, συνηθέστατη στα ελληνικά και διεθνή ΜΜΕ και ιδιαίτερα στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση, μόνον ηλίθια θα μπορούσες να απαντήσεις ευθέως. Ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα σήμερα, στην Ελλάδα της κρίσης, είναι η κρίση στις δημοσιογραφικές ερωτήσεις, που μετουσιώνονται δια των ΜΜΕ σε αναπαραστάσεις ερωτήσεων των πολιτών. Σε κόμβους άρθρωσης της κοινής γνώμης δηλαδή και σε δομή σκέψης και δράσης.

Στο περιβάλλον μιας τέτοιας κρίσης μόνον η ποιοτική, ερευνητική δημοσιογραφία έχει αξία (η ερώτηση εδώ προκύπτει μετά από έρευνα των πηγών και όχι αντίστροφα), όπως και η ανεξάρτητη από κομματικές ή επιχειρηματικές, συντεχνιακές και άλλες δουλείες διανόηση που ακολουθεί για να προσεγγίσει απομυθοποιητικά και συστηματικά το ερώτημα. Ωστόσο η ερευνητική δημοσιογραφία σε πολλές περιπτώσεις, δίχως να πάσχει σε κάτι, αποφεύγει να θέτει η ίδια το ερώτημα που αναδεικνύει στη γενική του (κοινωνική του) μορφή. Δεν πειράζει, ίσως έτσι να είναι καλύτερα.

Περισσότερα

Γιατί διαλύεται η αστική δημοκρατία στην Ελλάδα

Του Δημήτρη Α. Γιαννακόπουλου

Δ. ΓιαννακόπουλοςΧρησιμοποιώντας διαφορετικές αναλυτικές προσεγγίσεις έχω δείξει μέχρι τώρα πώς η αστική δημοκρατία στην Ελλάδα καταρρέει εκ των έσω. Έδειξα πως δεν υφίσταται κανενός είδους σύγκρουση των άκρων στην Ελλάδα που τείνει στην εξολόθρευση των δημοκρατικών θεσμών και των ιδεών πάνω στις οποίες αυτοί δομούνται, αλλά πως είναι οι προβαλλόμενες αναγκαιότητες του καθεστώτος κυριαρχίας που υπονομεύουν το αστικό Κράτος Δικαίου, ενώ διασύρουν την έννοια της νομιμότητας και του κοινοβουλευτισμού.

Εξήγησα με ποιο τρόπο το συγκεκριμένο μοντέλο συντεταγμένης χρεοκοπίας που ακολουθείται υπό το ιδεολόγημα «πάση θυσία στο ευρώ», οδηγεί στην θεσμοποίηση της πολιτικής, νομοθετικής και συνταγματικής/δικανικής ανωμαλίας. Ισχυρίστηκα πως το χρόνιο δημοσιονομικό πρόβλημα της Ελλάδας δεν αντιμετωπίζεται σε συνθήκες παρατεταμένης ύφεσης και απομονωμένο από την συνολική λειτουργία της οικονομίας, ενώ απέδειξα πως ο ίδιος ο ατομικός μηχανισμός χρεοκοπίας και εσωτερικής υποτίμησης (μηχανισμός σωτηρίας κατά τη ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ και άλλους) εισαγάγει ένα φαύλο κύκλο απορρύθμισης και κρατικής κατάρρευσης, ευνοώντας παράλληλα την αποταμίευση και τον οικονομικό συντηρητισμό εις βάρος της επένδυσης και της ανάπτυξης.

Περισσότερα

Από τη μεταλλαγμένη σε μια ριζοσπαστική σοσιαλδημοκρατία

Γράφει ο Μαυροζαχαράκης Μανόλης,
Κοινωνιολόγος – Πολιτικός Επιστήμονας

Μαυροζαχαράκης ΜανόληςΟι μεταλλάξεις της σοσιαλδημοκρατίας και ο «μεσαίος χώρος»

Έχει καθιερωθεί ως πάγια τακτική των διεθνών διαμορφωτών της κοινής γνώμης καθώς και των διαπλεκόμενων με αυτούς παικτών της αγοράς, να θρηνούν για την υποτιθέμενη “δογματική ακινησία” των σοσιαλιστικών κομμάτων, ερμηνεύοντας τις όποιες εκλογικές τους ήττες με το επιχείρημα ότι αδυνατούν να αποκτήσουν ερείσματα στον λεγόμενο μεσαίο χώρο επειδή τοποθετούνται λιγότερο η περισσότερο στην αριστερά όχθη του πολιτικού σκηνικού(1).

Το στρατηγικό επιχείρημα της διεθνούς νομενκλατούρας των ΜΜΕ εκάστοτε καταλήγει στην προάσπιση ενός “εκσυγχρονισμού” και του ανοίγματος της κεντροαριστεράς προς απόσπαση της χρήσιμης ψήφου του κέντρου, δεδομένου ότι η ενίσχυση από αριστερά εκ των προτέρων θεωρείται απίθανη. Εν προκειμένω η έννοια του κέντρου αναφέρεται στην πεποίθηση ότι οι πραγματικές λύσεις απαιτούν ρεαλισμό και πραγματισμό, και όχι ιδεαλισμό, ριζοσπαστισμό και συναίσθημα (2).

Περισσότερα

Φρενάροντας το μηχανισμό επιτάχυνσης της καταστροφής στην Ελλάδα

Του Δημήτρη Γιαννακόπουλου

Δ. ΓιαννακόπουλοςΝα ανησυχήσεις αναγνώστη, παρατηρώντας με να βάζω στην πάντα την πολιτική οικονομία κατά την προσέγγιση της πολιτικής διαπραγμάτευσης της ελληνικής κρίσης, τις τελευταίες μέρες. Να προβληματιστείς και εσύ όπως και εγώ από την ανάγκη μου να προβάλω πλέον αμέσως ηθικά και φιλοσοφικά στοιχεία, αντί να τα αφήσω να υπαινίσσονται, βαθιά κρυμμένα, αλλά πάντα δημιουργικά, εντός της κριτικής ανάλυσης, στη βάση που συνδέει την κοινωνία με την οικονομία για να παράγει μοντέλα ηγεμονίας, πολιτική αφήγηση και διακυβέρνηση.

Επιχείρησα να συνδέσω πολιτική οικονομία, διακυβέρνηση και παράγοντες πολίτικης ισχύος σε μια ενιαία αντιδογματική, πλουραλιστική αφήγηση για την ελληνική κρίση, καταλήγοντας σε προσωρινές υποθέσεις για πολιτική δράση. Και αυτό με δύο κριτήρια: (1) να μην αναλωθώ σε έναν «ξύλινο» αποστειρωμένο μεθοδολογικά λόγο ή μια καθαρά και αποκλειστικά ιδεολογική αφήγηση και (2) λαμβάνοντας υπόψιν πως προτείνοντας κάτι που θεωρώ σωστό για τον ελληνικό λαό στην συγκυρία, δεν θα πρέπει να αποκλείσω άλλες επιλογές, που θα ήταν σφάλμα να αποκλειστούν από την αρχή. Αυτό το τελευταίο συνεχίζει να αποτελεί για πολλούς φίλους κρίσιμο ελάττωμά μου, αν και εγώ το θεωρώ την πιο σημαντική αρετή με την οποία με προίκισε η εμπειρία μου.

Περισσότερα

Κομήτες, αστεροειδείς, πολιτική και άλλα κόλπα

Του Δημήτρη Γιαννακόπουλου

Δ. ΓιαννακόπουλοςΕπιτέλους, να διαλυθεί ο προηγούμενος μύθος που βασάνιζε την ανθρωπότητα! Τους κομήτες τρέμαμε, από τους αστεροειδείς θα την βρούμε. Μεταφορικά και ειρωνικά το εννοώ. Στην πολιτική το πάω, πού αλλού; Αυτός ο μύθος μάλιστα, έχει κινδυνολογία συμβατή με την «κοινή λογική», που με τόσο κόπο και χρήμα κατασκευάζεται σήμερα στο παγκόσμιο χωριό μας.

Δεν μπορείς, φίλε μου, να τρέμεις την ξαφνική εμφάνιση των λαμπρών κομητών στο πολιτικό στερέωμα και να το παίζεις αδιάφορος για τους αστεροειδείς, επειδή οι τελευταίοι σου μοιάζουν ασήμαντοι και έχουν μικρό αντιληπτικό μέγεθος!

Οι Κομήτες εύκολα αναλύονται και μελετώνται, αν και ποτέ δεν ξέρεις επακριβώς την σύσταση τους και την συμπεριφορά τους, διότι κατά βάθος είναι αθώοι. Μια μαγευτική λάμψη στον ουρανό από μάζες πάγου και σκόνης που ακόμη και δηλητηριώδη αέρια να περιέχουν, αυτά μάλλον ελάχιστα θα μπορούσαν να βλάψουν τον άνθρωπο εξαιτίας της μικρής τους πυκνότητας. Να, το 1910 περάσαμε μέσα από την ουρά του κομήτη του HALLEY, πάθαμε τίποτε;

Περισσότερα

Μήπως ήρθε η ώρα για δυναμικές μορφές αγώνα;

Γράφει ο Δημήτρης Καζάκης, οικονομολόγος – αναλυτής

Δ. ΚαζάκηςΒρισκόμαστε σε κρίσιμη καμπή. Η κοινωνία καταρρέει με ταχύτατους ρυθμούς. Μέρα τη μέρα η κατάσταση μεγάλου μέρους των λαϊκών στρωμάτων οδηγείται σε πλήρες αδιέξοδο. Το καθεστώς από την άλλη έχει αποφασίσει την μετωπική αναμέτρηση με την κοινωνία για να την καθυποτάξει. Η ανοιχτή καταστολή και οι προβοκάτσιες έχουν μπει στην ημερήσια διάταξη. Η σκόπιμη διοχέτευση στην δημοσιότητα των πειστηρίων από τον βασανισμό των εικοσάχρονων που εμπλέκονται στην ληστεία στο Βελβεντό Κοζάνης, ήταν μια σαφής πολιτική δήλωση εκ μέρους των δυνάμεων κατοχής για το πώς θα αντιμετωπίζουν οιονδήποτε αντιδρά. Αρκεί βέβαια να αντιδρά με τρόπο που διευκολύνει και νομιμοποιεί την καταστολή.

Κι έτσι η τρομοκρατία των πυρήνων ή της συνωμοσίας, οι σφαίρες της αποκαλούμενης «Κρητικής Επανάστασης», οι τζούφιες θεωρίες για δυναμική αναμέτρηση με το καθεστώς κάποιων «λίγων και καλών», ή δήθεν αποφασισμένων, έρχονται να κουμπώσουν με την εγκληματική δράση των ναζί εντός και εκτός σωμάτων καταστολής. Πρόκειται για τις δυο όψεις του ίδιου βαθιά αντιδραστικού νομίσματος.

Περισσότερα