Η περιδίνηση της Ελλάδας μεταξύ Καραγκιόζη και Χατζηαβάτη

Του Δημήτρη Γιαννακόπουλου

Το κείμενο που ακολουθεί δεν είναι πολιτική κριτική, αλλά η πέτρα που έριξα κάποτε πίσω μου και τώρα επιστρέφει από το πουθενά για να σπάσει το κεφάλι όλων μας.

Η Ελλάδα βιώνει την περιδίνηση της μεταξύ Καραγκιόζη και Χατζηαβάτη. Το θέατρο σκιών ήταν τελικά η αναπαράσταση της πραγματικής Ελλάδας. Ο μύθος του υπήρξε ο ζων κοινωνικός μύθος και η διήγηση του, η αναπαράσταση της ιδεοψυχαναγκαστικής νεύρωσης των Ελλήνων που παράγεται πολιτικά και αναπαράγει πολιτική στάση και συμπεριφορά, κουλτούρα και οικονομικές σχέσεις. Στην «πέτρα» ήταν χαραγμένα δύο ονόματα: Καραγκιόζης και Χατζηαβάτης. Ο πρώτος είναι ο ατομιστής τάχαμου «αναρχοφιλελεύθερος», που όμως δεν ξέρει τι είναι αναρχισμός και δεν σκοτίστηκε ποτέ να εσωτερικεύσει τον φιλελευθερισμό. Περί δημοκρατίας καλύτερα να μην το συζητάμε! Δεν είναι ακριβώς ανατολίτης, αλλά μάλλον ευρωπαίος που δεν χώνεψε τις μεγάλες ευρωπαϊκές κοινωνικό – πολιτικές εξελίξεις. Έτσι τα έφερε η Ιστορία και η μορφή εθνικό – κοινωνικής εξάρτησης και ενσωμάτωσης στο Δυτικό σύστημα! Και έτσι ο Καραγκιόζης έγινε το σύμβολο και η πολιτική φύση του νεοέλληνα: Πελάτης της κάθε εξουσίας και ταυτόχρονα υβριστής της. Κλέφτης και ιδιοκτήτης, παράλληλα. Κύριος και δουλικό. Ρατσιστής και φιλάνθρωπος. Υποκριτής και φιλότιμος. Απείθαρχος και συγκροτημένος μέσα στην πονηριά του. Η προσωποποίηση της κοινωνικής διαστροφής και του απολιτικού που ζητεί μεταφυσική δικαιοσύνη και δεν εννοεί την πολιτικότητα του δικαίου. Είναι ο πονηρός οσφυοκάμπτης, που ελίσσεται όχι για να ανατρέψει δομές, αλλά αποκλειστικά για να φέρει σχέσεις εξουσίας στα μέτρα του.

Πρόκειται για την επιτομή της αντίφασης και της ιδιοσυγκρασίας που οδηγεί τα πράγματα σε αδιέξοδο, για να γίνει το θαύμα, η παρέμβαση του «από μηχανής θεού», που έρχεται να δικαιώσει την ύπαρξη του. Να, πώς νομιμοποιούνται «μηχανισμοί» και η τρόικα! Ο δεύτερος, ο Χατζηαβάτης είναι ο άνθρωπος του καθεστώτος. Ο πολιτικός, ο δημοσιογράφος, ο μεγαλό – επιχειρηματίας και ο διανοούμενος του ΔΟΛ. Είναι αυτός που έφερε την τρόικα για να σώσει δήθεν το τσαντίρι του Καραγκιόζη, ενώ στην πραγματικότητα προσδοκά την διαιώνιση του «θεάτρου σκιών». Είναι ετούτος που αποκαλεί κοροϊδευτικά Χατζατζάρη ο Καραγκιόζης για να τον καταχερίσει στη συνέχεια, προτού κάνουν αντάμα την λυτρωτική τους έξοδο. Δεν υπάρχει Καραγκιόζης δίχως Χατζηαβάτη και αν σιχάθηκες το δεύτερο είναι μάλλον καιρός να εγκαταλείψεις το ρόλο του πρώτου. Αλλιώς δεν γίνεται. Τα γράφω αυτά καθώς παρατηρώ μέσα στην μεγαλύτερη μεταπολεμική κρίση να θριαμβεύει μυθικά και συμβολικά ασφαλώς το «θέατρο σκιών», αντί να προβληματίζει.

Σημειώνει, ο Γιώργος Βέλτσος, ο άνθρωπος που μοιραζόμαστε διαφορετικές προσεγγίσεις με την ίδια όμως μεθοδολογία: «Αυτό περιμένω να δω, ώστε να διαψεύσω τον πολιτικώς ορθά σκεπτόμενο εαυτό μου, που ακροβατεί στον άξονα ενοχής και ιδεοψυχαναγκαστικής νεύρωσης, ο οποίος επιβάλλει στην μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων, όλα να τα υπομένει χωρίς να θέτει καν το ερώτημα: σε τι χρησιμεύει αυτή η ενοχή και αυτός ο καταναγκασμός. Σε ποια δηλαδή μαζοχιστική πλευρά ανταποκρίνεται, την οποία εκμεταλλεύονται προφανώς οι πραγματικοί ένοχοι.

Τι σημαίνει λοιπόν συμμετέχω σε μία Ευρώπη που με καταδικάζει; Σημαίνει απλώς πως εγώ θέλησα να κλητευθώ στη δίκη μου ως μάρτυρας κατηγορίας του εαυτού μου. Αν μάλιστα αυτή η δικαστική στιγμή υποταγής διαρκέσει έως ότου εξοφλήσουμε και το τελευταίο ευρώ, τότε στη μυθολογία του Έλληνα, τον Αθανάσιο Διάκο θα αντικαταστήσει ο Χατζηαβάτης».

Εγώ δεν περιμένω να δω τίποτε. Σταμάτησα τα στοιχήματα με τον εαυτό μου. Ο Αθανάσιος Διάκος δεν θα αντικατασταθεί έτσι απλά από τον Χατζηαβάτη. Πρώτα θα καταντήσει και αυτός «αδελφή» στη συνείδηση των σύγχρονων Ελλήνων, στην μεγάλη «παρτούζα» της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, όπου πρωταγωνιστούσε ο Κολοκοτρώνης, όπως μαθαίνω τελευταία. Θα ακούσουμε πολλά ακόμα. Ο καθένας θα βγάλει τα εσώψυχα του! Το σαδομαζοχιστικό όργιο ξεκίνησε από τότε. Σήμερα το αναπαράγουν ως φάρσα λογής – λογής ντιντίδες και οι ορκισμένοι τους αντίπαλοι, φορείς του εθνικισμού του «θεάτρου σκιών». Ποιος θα περίμενε όμως σήμερα να αναπαράγονται πολιτικά συμπεριφορές κλεφτών και αρματολών, αλλά και αδελφοτήτων που ένοιωθαν πάντα ανάδελφες στην Ελλάδα; Το καθεστώς δια του κ. Παπανδρέου, στο ρόλο του Χατζηαβάτη ασφαλώς, κατέστησε τη χώρα μάρτυρα στη δίκη της, η οποία στήθηκε στο άτυπο δικαστήριο των αγορών και της ΕΕ, και ο Καραγκιόζης αντί να εξεγερθεί εναντίον αυτής της τακτικής και να πατήσει στα πόδια του, φωνάζοντας «ουστ απατεώνες, που εξευτελίζετε έναν ολόκληρο λαό», παίζει στο έργο: «ο Καραγκιόζης λαθρόβιος». Θα μου πεις, αν δεν έπαιζε στο έργο που έγραψαν οι Χατζηαβάτηδες και οι πάτρωνες τους, τι Καραγκιόζης θα ήτανε;

Αν θέλετε να κάνουμε μια νέα αρχή, αφήστε τις ενοχές στην πάντα και εγκαταλείψτε τις μαζοχιστικές συνήθειες μαζί με το «θέατρο σκιών». Δείτε βαθύτερα πολιτικά και όχι στενά κομματικά την κρίση. Βλέπετε «καραγκιόζη», όχι για να τον μιμηθείτε ή για να νομιμοποιήσετε την στάση σας μέσω αυτού, αλλά για να ανακαλύψετε την πολιτικότητα των σχέσεων που αναπαριστά και να αντιδράσετε δημιουργικά στην αναπαραγωγή τους. Η Ελλάδα δεν θα έπρεπε να επιτρέψουμε να μεταβληθεί σε καραγκιόζ μπερντέ ή/και να παρουσιάζεται έτσι. Κάποιοι αγωνιστήκαμε κατά το παρελθόν για να μην συμβεί αυτό, αλλά τότε χαρακτηριστήκαμε ντεμοντέ, ξεμυαλισμένοι, φαντασμένοι, ψώνια και άλλα πολλά. Ας είναι! Ήταν γιατί καταλαβαίναμε ότι η ύπαρξη του Καραγκιόζη νομιμοποιεί την εξουσία του Χατζηαβάτη, ο οποίος ποτέ και σε κανέναν δεν άρεσε, αλλά η πλειονότητα στήριζε. Ο Καραγκιόζης υποστήριξε την ταυτότητα του μέσω του Χατζατζάρη… δυστυχώς.

Σήμερα δεν υπάρχει άλλος δρόμος εθνικής επιβίωσης παρά η εγκατάλειψη αυτής της ταυτότητας. Είναι καταστροφική και απολύτως αδιέξοδη. Πλέον είναι ανίκανη να προσφέρει διασκέδαση και στο διεθνές κοινό. Ήρθε η στιγμή μιας νέας εθνικής παλιγγενεσίας, μακριά από το μικροαστικό πρότυπο του Καραγκιόζη. Η χώρα δεν θα σωθεί από μηχανισμούς. Οι μηχανισμοί είναι τα νήματα που κινούν τις φιγούρες του «θεάτρου σκιών». Μπορεί μόνον να υπάρξει μέσω της επανατοποθέτησης της στο διεθνές σύστημα με όρους ισχύος και εθνικής αξιοπρέπειας. Αυτά δεν γίνονται όμως από Καραγκιόζηδες και Χατζηαβάτηδες. Απαιτείται ένα διαφορετικό πολιτικό σύστημα και ένας λαός που δεν θα παζαρεύει τη δημοκρατία, την αξιοκρατία, την ελευθερία και την προσωπική αξιοπρέπεια για οποιοδήποτε οικονομικό αντίτιμο. Λεφτά υπάρχουν μόνο για εκείνους που μπορούν να τα παράγουν κοινωνικά, να τα διανέμουν με κριτήριο την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ισότητα μέσα στις καπιταλιστικές συνθήκες και να τα διαχειρίζονται σχετικά ελεύθερα. Περί αυτού πρόκειται σήμερα. Κανείς μηχανισμός δεν εξασφαλίζει για τη χώρα τέτοιες συνθήκες. Ίσως ήρθε ο καιρός να το εξηγήσουμε αυτό πολιτικά σε εκείνους που μας παγίδευσαν: Έλληνες και ξένους. Τέλος στην αυτοτιμωρία μας, αν η ΕΕ και οι αγορές δεν συμβιβάζονται με μια ριζική αναδιάρθρωση του χρέους, τότε ο μόνος δρόμος είναι η άρνησή του. Θα είναι η καλύτερη απάντηση σε όσους μας οδήγησαν στην χρεοκοπία για να παίξουν παιχνίδια διεθνούς πολιτικής. Αυτό θα «ξερίζωνε» και το καραγκιοζλίκι μας και θα αχρήστευε τους Χατζηαβάτηδες.

 

Tags:

, , , , , , , , , , , , , , , , ,

Leave a Reply